Η ΕΕ χρειάζεται νέα «όπλα» για να αντιμετωπίσει την εργαλειοποίηση της μετανάστευσης – Galaksias Portal News

Όπως επισημαίνει ο Έλληνας πρωθυπουργός, «το περιβάλλον ασφαλείας της Ευρώπης έχει αλλάξει ριζικά».

«Παράλληλα, με τις συμβατικές στρατιωτικές απειλές και τις κυβερνοεπιθέσεις, η ΕΕ αντιμετωπίζει ολοένα και περισσότερο μια πιο ύπουλη μορφή υβριδικής πίεσης: την σκόπιμη εργαλειοποίηση της μετανάστευσης από κρατικούς και μη κρατικούς παράγοντες που επιδιώκουν να δοκιμάσουν την ανθεκτικότητα της Ευρώπης, να υπονομεύσουν τη συνοχή της και να αποσπάσουν πολιτικές παραχωρήσεις», προσθέτει.

«Η μετανάστευση δεν είναι πλέον απλώς ένα ανθρωπιστικό ζήτημα»

Και τονίζει: «τα πρόσφατα γεγονότα στα σύνορα της Ευρώπης, κυρίως στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, αποτελούν την τελευταία υπενθύμιση ότι η μετανάστευση δεν είναι πλέον απλώς ένα ανθρωπιστικό ζήτημα ή μια διαχειριστική πρόκληση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει γίνει εργαλείο γεωπολιτικού καταναγκασμού».

«Η ΕΕ έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο σε αυτό το ζήτημα με το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Έχει εισαγάγει μηχανισμούς για τη διαχείριση της μεταναστευτικής πίεσης, συμπεριλαμβανομένης της ευελιξίας στις διαδικασίες της και της αλληλεγγύης μεταξύ των χωρών μελών. Ωστόσο, αυτά τα εργαλεία έχουν σχεδιαστεί για καταστάσεις που παραμένουν, στον πυρήνα τους, διαχειρίσιμες. Δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς σενάρια στα οποία η μετανάστευση χρησιμοποιείται ως όπλο ή όπου οι ροές σχεδιάζονται, ενισχύονται ή διευκολύνονται με τρόπο που δημιουργεί μια de facto υβριδική πρόκληση» σημειώνει.

«Βεβαίως, δεν γνωρίζουμε ακόμη τι προκάλεσε την κατάσταση που εκτυλίχθηκε στη Θέουτα την περασμένη εβδομάδα. Αλλά σενάρια σαν κι αυτά δεν είναι πρωτοφανή» αναφέρει.

«Ξαφνικές και συχνά συντονισμένες μετακινήσεις ανθρώπων»

«Η Ελλάδα αντιμετώπισε παρόμοια κατάσταση στα χερσαία σύνορά της με την Τουρκία στον Έβρο το 2020, όπως και η Λιθουανία, η Πολωνία και η Λετονία στα σύνορά τους με τη Λευκορωσία το 2021. Αυτό που βλέπουμε σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι μια σταδιακή αύξηση των αφίξεων, αλλά οι ξαφνικές, μαζικές και συχνά συντονισμένες μετακινήσεις ανθρώπων —μερικές φορές δεκάδων χιλιάδων μέσα σε λίγες μόνο ημέρες— που υπερφορτώνουν τις εθνικές ικανότητες και δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα της ΕΕ στο σύνολό της».

«Σε τέτοιες ακραίες συνθήκες, η άμεση και πλήρης εφαρμογή των τυποποιημένων συστημάτων ασύλου και υποδοχής για όλους τους αφίξεις δεν είναι απλώς δύσκολη — είναι συχνά αδύνατη. Τα συστήματα κινδυνεύουν με παράλυση, η εμπιστοσύνη του κοινού διαβρώνεται και η ίδια η λειτουργία του Σένγκεν τίθεται υπό πίεση» δηλώνει.

Και διαμηνύει πως «η Ευρώπη πρέπει να αναγνωρίσει αυτό το κενό και να δράσει αποφασιστικά».

«Απαιτείται ειδικό πλαίσιο για καταστάσεις μαζικής και εργαλειοποιημένης μεταναστευτικής πίεσης»

«Αυτό που απαιτείται είναι ένα ειδικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για καταστάσεις μαζικής και εργαλειοποιημένης μεταναστευτικής πίεσης, με σαφή και αντικειμενικά κριτήρια για την ενεργοποίησή της. Αυτά τα κριτήρια θα πρέπει να συνδυάζουν ποσοτικά στοιχεία — όπως η κλίμακα και η ταχύτητα των αφίξεων σε σχέση με την ικανότητα μιας χώρας — με ποιοτικούς δείκτες, συμπεριλαμβανομένων τυχόν στοιχείων συντονισμού, διευκόλυνσης ή εμπλοκής τρίτων χωρών ή δικτύων οργανωμένου εγκλήματος» υποστηρίζει.

«Μόλις ενεργοποιηθεί στο πλαίσιο ενός ειδικά καθορισμένου καθεστώτος έκτακτης ανάγκης της ΕΕ, ένας μηχανισμός όπως αυτός θα μπορούσε να επιτρέψει προσωρινές, αναλογικές και αυστηρά ελεγχόμενες προσαρμογές στις τυπικές διαδικασίες. Οι επιταχυνόμενες διαδικασίες ασύλου πρέπει επίσης να συνεχίσουν να αποτελούν μέρος της εργαλειοθήκης, ιδίως για άτομα που προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας» γράφει ο κ. Μητσοτάκης, για να συμπληρώσει: «Αλλά αυτό δεν είναι αρκετό».

«Προσαρμογή στις νέες πραγματικότητες»

«Η Ευρώπη πρέπει να είναι ειλικρινής σχετικά με τα όρια των ταχέων διαδικασιών ασύλου της. Σε σαφώς καθορισμένες εξαιρετικές καταστάσεις ακραίας και δυσανάλογης πίεσης — είτε στα χερσαία σύνορα είτε μετά από μαζικές αφίξεις δια θαλάσσης — οι χώρες μέλη θα πρέπει να έχουν την επιλογή, στο πλαίσιο ενός ειδικού καθεστώτος έκτακτης ανάγκης της ΕΕ, να αναστείλουν προσωρινά τις αιτήσεις ασύλου για τα νεοαφιχθέντα άτομα, ενώ παράλληλα θα προχωρούν στην ταχεία επιστροφή όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής, σε πλήρη συμμόρφωση με τις νομικές υποχρεώσεις της ΕΕ» επισημαίνει.

«Αυτό δεν αποτελεί απόκλιση από τις αξίες της Ευρώπης, αλλά μια απαραίτητη προσαρμογή στις νέες πραγματικότητες.

Επιπλέον, οποιαδήποτε τέτοια μέτρα πρέπει να είναι αυστηρά χρονικά περιορισμένα, αναλογικά και να υπόκεινται σε ισχυρές διασφαλίσεις. Ο πλήρης σεβασμός του δικαίου της ΕΕ, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και της αρχής της μη επαναπροώθησης παραμένει αδιαπραγμάτευτος. Ταυτόχρονα, η διασφάλιση των διεθνών υποχρεώσεων πρέπει να συμβαδίζει με την ικανότητα της ΕΕ να προστατεύει τα σύνορά της και να διατηρεί την εσωτερική της σταθερότητα», τονίζει.

«Καμία χώρα που αντιμετωπίζει τέτοιου είδους πίεση δεν πρέπει να μένει μόνη της»

«Το κρίσιμο σημείο είναι ότι αυτή η ισορροπία δεν μπορεί να διατηρηθεί χωρίς γνήσια ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Καμία χώρα-μέλος που αντιμετωπίζει τέτοιου είδους πίεση δεν πρέπει να μένει μόνη της. Η επιχειρησιακή υποστήριξη από τους οργανισμούς της ΕΕ, οι συντονισμένες προσπάθειες επιστροφής και η οικονομική και τεχνική βοήθεια πρέπει να κινητοποιούνται αυτόματα κάθε φορά που ενεργοποιείται ένας μηχανισμός προς τούτο» υπογραμμίζει.

«Χωρίς ένα τέτοιο πλαίσιο, οι κίνδυνοι είναι σαφείς. Οι χώρες της πρώτης γραμμής παραμένουν εκτεθειμένες, αυξάνονται τα κίνητρα για εχθρικούς παράγοντες να εκμεταλλευτούν τη μετανάστευση για γεωπολιτικούς σκοπούς και οι εσωτερικές διαιρέσεις εντός του μπλοκ βαθαίνουν. Το πιο σημαντικό, η εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητα της Ευρώπης να διαχειρίζεται αποτελεσματικά, δίκαια και συλλογικά τα σύνορά της θα συνεχίσει να διαβρώνεται» αναφέρει.

«Η Ευρώπη ανέκαθεν προσάρμοζε τις πολιτικές της στις μεταβαλλόμενες πραγματικότητες. Η μετανάστευση δεν αποτελεί εξαίρεση. Και η αναγνώριση ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο δεν αποτελεί κινδυνολογία – είναι ρεαλισμός.

Η ΕΕ πρέπει τώρα να εξοπλιστεί με τα νομικά και επιχειρησιακά εργαλεία που απαιτούνται για να υπερασπιστεί τα εξωτερικά της σύνορα, να αποτρέψει όσους επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν το άνοιγμά της και να ανταποκριθεί σε αυτή τη νέα πραγματικότητα με αποφασιστικότητα, νομιμότητα και συλλογικότητα» καταλήγει.