Στο πρόσωπο ενός θεραπευτή επιθυμούμε να βρούμε ένα καταφύγιο: από τα να μιλήσουμε για να τραύματά μας μέχρι να νιώσουμε ότι κάποιος μας καταλαβαίνει και μπορεί πραγματικά να μας βοηθήσει να προχωρήσουμε παρακάτω. Τι συμβαίνει, όμως, όταν αυτή η θεραπευτική σχέση δεν είναι υγιής;
«Όταν οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται μια αίρεση, φαντάζονται μια οργάνωση με έναν ηγέτη και πολλούς οπαδούς. Ωστόσο, η ίδια χειριστική δυναμική μπορεί να υπάρχει σε μια κατ’ ιδίαν σχέση, συμπεριλαμβανομένης της σχέσης μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου» λέει σε άρθρο του στο Psychology Today o Δρ. Steven Hassan, Ph.D., ειδικός ψυχικής υγείας.
Η ανισορροπία δύναμης στη θεραπεία
Σε μια θεραπευτική σχέση, ο ειδικός αντιμετωπίζεται ως αυθεντία, ως ένας άνθρωπος που θα μας βοηθήσει να επεξεργαστούμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας. Αυτή η ανισορροπία δεν είναι από μόνη της προβληματική – είναι, σε έναν βαθμό, απαραίτητη. Ωστόσο, συνοδεύεται από μια κρίσιμη ευθύνη: ο θεραπευτής οφείλει να διαχειρίζεται αυτή τη δύναμη με απόλυτη ηθική και σαφή όρια.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Σημαντικό είναι να τονιστεί ότι η ευθύνη για τη διατήρηση αυτών των ορίων ανήκει αποκλειστικά στον θεραπευτή και ποτέ στον θεραπευόμενο. «Σε περιπτώσεις κακοποίησης από τον θεραπευτή, ο θεραπευτής μπορεί να επιχειρήσει να μεταθέσει την ευθύνη. Η εξουσία του θεραπευτή παραμένει αδιαμφισβήτητη και η σχέση μπορεί να συνεχιστεί για χρόνια χωρίς μετρήσιμο όφελος» σημειώνει.
Οι ανησυχητικές ενδείξεις
Σύμφωνα με τον ειδικό, υπάρχουν κάποια σημάδια που μπορούν να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε ότι η σχέση μας με έναν θεραπευτή ξεφεύγει από τα επιτρεπτά όρια.
- Έλλειψη εξειδίκευσης: Αν αισθάνεστε ότι πρέπει να εξηγείτε τα βασικά της κατάστασής σας, ένας σωστός επαγγελματίας θα σας παραπέμψει αλλού ή θα ζητήσει εποπτεία.
- Απουσία προόδου: Αν βρίσκεστε σε θεραπεία για χρόνια χωρίς ουσιαστική βελτίωση, ίσως χρειάζεται επαναξιολόγηση.
- Απουσία διαλόγου: Η υγιής θεραπεία ενθαρρύνει την κριτική σκέψη και την αυτονομία, όχι την τυφλή αποδοχή.
- Σεξουαλική παρενόχληση: Οποιαδήποτε σεξουαλική ή ρομαντική σχέση μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου είναι απολύτως μη αποδεκτή, ανεξάρτητα από το ποιος την ξεκίνησε.
«Ένας γραπτός κώδικας δεοντολογίας δεσμεύει τους αδειοδοτημένους θεραπευτές και τους πιστοποιημένους επαγγελματίες: Απαιτεί από αυτούς να ολοκληρώνουν τακτική εκπαίδευση για να διατηρούν την άδειά τους. Ωστόσο, θα ήταν λάθος να υποθέσουμε ότι τα πιστοποιητικά εγγυώνται αυτόματα ηθική συμπεριφορά» διευκρινίζει, επισημαίνοντας όμως ακόμα έναν κίνδυνο: «Μερικοί θεραπευτές που χάνουν την άδειά τους συνεχίζουν να ασκούν το επάγγελμά τους χωρίς άδεια ή μετονομάζονται σε μη ρυθμιζόμενους χαρακτηρισμούς όπως life coach».
Όταν η θεραπεία θυμίζει χειραγώγηση
Οι ανήθικοι επαγγελματίες ψυχικής υγείας δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεων τους, αλλά ακολουθούν ένα μοτίβο συμπεριφοράς γνωστό ως DARVO:
- Αρνούνται το λάθος (Deny).
- Κάνουν επίθεση σε αυτόν που το επισημαίνει (Attack).
- Αντιστρέφουν τους ρόλους θύματος και θύτη (Reverse Victim and Offender).
«Εάν έχετε θέσει ποτέ έναν προβληματισμό και νιώσατε ότι αναγκαστήκατε να ζητήσετε συγγνώμη επειδή τολμήσατε να να αμφισβητήσετε τον θεραπευτή, μπορεί να αναγνωρίσετε αυτό το μοτίβο» εξηγεί.
Ένα ακόμη ανησυχητικό σημάδι είναι η απομόνωση. «Ένας θεραπευτής δεν πρέπει ποτέ να σας ενθαρρύνει να απομονώνεστε από σημαντικά μέλη της οικογένειας ή φίλους χωρίς σαφή θεραπευτική λογική, καθώς η απομόνωση είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα του καταναγκαστικού ελέγχου». Φυσικά, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η απομάκρυνση από τοξικές ή κακοποιητικές σχέσεις είναι απαραίτητη. Η διαφορά βρίσκεται στην ισορροπία: αν καταλήγετε να εξαρτάστε αποκλειστικά από τον θεραπευτή, αυτό δεν είναι υγιές.
Ακούστε το ένστικτό σας
Πολλοί άνθρωποι που βρίσκονται σε επιβλαβείς θεραπευτικές σχέσεις αισθάνονται ότι κάτι δεν πάει καλά, πριν καν μπορέσουν να το εξηγήσουν. «Μπορεί να αγνοήσουμε αυτό το ένστικτο επειδή εμπιστευόμαστε την αυθεντία, νιώθουμε ότι έχουμε επενδύσει πάρα πολλά για να το αμφισβητήσουμε ή επειδή ο θεραπευτής μάς έχει σταδιακά μάθει να αμφισβητούμε τις δικές μας αντιλήψεις» εξηγεί ο ειδικός. Σε κάθε περίπτωση, προτείνει να αναζητήσουμε μια δεύτερη γνώμη.
Συμπέρασμα
Η εμπειρία μιας ανήθικης θεραπευτικής σχέσης μπορεί να είναι βαθιά τραυματική. Ωστόσο, πολλοί άνθρωποι δείχνουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Η σωστή ενημέρωση και η σύνδεση με άλλους που έχουν περάσει παρόμοιες εμπειρίες μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά βήματα προς την επούλωση.
Η θεραπεία, όταν γίνεται σωστά, ενδυναμώνει. Και αυτό είναι το βασικό κριτήριο: αν σας βοηθά να σκέφτεστε πιο καθαρά, να νιώθετε πιο αυτόνομοι και να παίρνετε αποφάσεις για τη ζωή σας, τότε κινείστε προς τη σωστή κατεύθυνση.
Διαβάστε επίσης
Αναπαραγωγή άρθου από εδώ
