Άνοιγμα στα Στενά του Ορμούζ – Το «ευχαριστώ» Τραμπ και οι γεωπολιτικές προεκτάσεις

Το Ιράν προχωρά σε άρση των περιορισμών στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, με τον Ντόναλντ Τραμπ να χαιρετίζει δημόσια την εξέλιξη, εκφράζοντας την ικανοποίησή του.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τεχεράνης, Αμπάς Αραγτσί, ανακοίνωσε το μεσημέρι της Παρασκευής (17/4) ότι όλα τα εμπορικά πλοία μπορούν πλέον να διέρχονται ελεύθερα από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα, για όσο διαρκεί η εκεχειρία, σε συνάρτηση με τις εξελίξεις στον Λίβανο.

Σε ανάρτησή του, διευκρίνισε ότι η απόφαση εναρμονίζεται πλήρως με το ισχύον καθεστώς εκεχειρίας και εφαρμόζεται βάσει των οδηγιών του Οργανισμού Λιμένων και Ναυτιλίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Από την άλλη πλευρά, ο Αμερικανός πρόεδρος, μέσω Truth Social, περιορίστηκε σε μια λιτή αλλά χαρακτηριστική αντίδραση: «ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ!», υπογραμμίζοντας πως η θαλάσσια οδός παραμένει ανοικτή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι από την έναρξη των εχθροπραξιών η εμπορική κίνηση στα Στενά είχε σχεδόν «παγώσει», καθώς υπήρχαν φόβοι για πιθανές επιθέσεις σε πλοία. Το προηγούμενο διάστημα, η Τεχεράνη είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής αδειών διέλευσης και τελών μέσω των Φρουρών της Επανάστασης, ενώ είχε ήδη αναστείλει τη διέλευση πετρελαιοφόρων ως αντίδραση στις ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο.

Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν το δικό τους καθεστώς ελέγχου στη ναυτιλία που σχετίζεται με ιρανικά λιμάνια.

Η ανακοίνωση για το «άνοιγμα» του Ορμούζ είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με τις τιμές να υποχωρούν αισθητά. Το πετρέλαιο Brent κατέγραψε πτώση 8,3%, διαμορφούμενο στα 91 δολάρια, ενώ το αμερικανικό WTI σημείωσε απώλειες άνω του 9%, φτάνοντας τα 85 δολάρια.

Διεθνής κινητικότητα με επίκεντρο το Παρίσι

Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκεται διεθνής διάσκεψη στο Παρίσι για την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ, με πρωτοβουλία της Γαλλίας και κυρίως συμβολικό χαρακτήρα. Στη συνάντηση συμμετέχουν ηγέτες όπως ο Εμανουέλ Μακρόν, ο Φρίντριχ Μερτς, ο Κιρ Στάρμερ και η Τζόρτζια Μελόνι, ενώ δεκάδες ακόμη χώρες λαμβάνουν μέρος μέσω τηλεδιάσκεψης – χωρίς την παρουσία των ΗΠΑ.

Όπως επισημαίνεται, πρόκειται για μια άτυπη σύμπραξη κρατών που επιδιώκουν να παραμείνουν εκτός της σύγκρουσης, αλλά ταυτόχρονα να διασφαλίσουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, βάσει του διεθνούς δικαίου της θάλασσας. Σύμφωνα με τον Νορβηγό ΥΠΕΞ Εσπεν Μπαρθ Άιντα, κοινός παρονομαστής αποτελεί η αποφυγή εμπλοκής, είτε στο πλευρό των ΗΠΑ και του Ισραήλ είτε του Ιράν.

Αναλυτές εκτιμούν ότι ο συγκεκριμένος «συνασπισμός» λειτουργεί περισσότερο ως μήνυμα ισχύος και σταθερότητας προς τις αγορές, με βασικό στόχο να καθησυχαστούν οι ασφαλιστικές εταιρείες που έχουν εκτοξεύσει τα ασφάλιστρα διέλευσης. Παράλληλα, εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο στρατιωτικής συνοδείας πλοίων ή επιχειρήσεων αποναρκοθέτησης, εφόσον απαιτηθεί.

Εκεχειρία με αστερίσκους και ένταση στο παρασκήνιο

Στο μεταξύ, η δεκαήμερη κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου έχει ήδη αρχίσει να δοκιμάζεται, με καταγγελίες για παραβιάσεις και έντονη δυσπιστία. Στο Ισραήλ, η απόφαση προκάλεσε εσωτερικές αντιδράσεις, καθώς, σύμφωνα με δημοσιεύματα, το υπουργικό συμβούλιο ενημερώθηκε εκ των υστέρων, χωρίς διαδικασία ψηφοφορίας.

Την ίδια ώρα, η Χεζμπολάχ εμφανίζεται επιφυλακτική, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν αποδέχεται εκεχειρία που επιτρέπει στο Ισραήλ ελεύθερη δράση εντός του Λιβάνου. Αναλυτές προειδοποιούν ότι χωρίς τη συμμετοχή της οργάνωσης στις διαπραγματεύσεις, οι πιθανότητες για διαρκή ειρήνη παραμένουν περιορισμένες.

Η εύθραυστη ισορροπία στην περιοχή, σε συνδυασμό με τις διεθνείς πρωτοβουλίες και τις κινήσεις αποκλιμάκωσης, διαμορφώνουν ένα ρευστό σκηνικό, όπου κάθε εξέλιξη στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να έχει άμεσες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και ασφάλεια.