Απόφαση “κλειδί” για 400.000 συνταξιούχους -Τι μπορεί να αλλάξει σε λίγες ημέρες

Μια κρίσιμη δικαστική μάχη για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) βρίσκεται προ των πυλών, με περισσότερους από 400.000 συνταξιούχους να επηρεάζονται από την έκβασή της.

Στις 7 Οκτωβρίου, η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου θα εξετάσει το ισχύον καθεστώς επιβολής της εισφοράς, με το ενδιαφέρον να στρέφεται τόσο στον τρόπο υπολογισμού των μελλοντικών κρατήσεων όσο και στο ενδεχόμενο να ανοίξει νέος κύκλος διεκδικήσεων για αναδρομικά.

Το οικονομικό επιτελείο είχε εξετάσει σενάρια αλλαγών στην ΕΑΣ, χωρίς ωστόσο να περιληφθεί σχετική ρύθμιση στα μέτρα που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ.

Τι εξετάζει το Ελεγκτικό Συνέδριο

Η υπόθεση έφτασε στην Ολομέλεια έπειτα από προσφυγή συνταξιούχου, ο οποίος αμφισβητεί τη συνταγματικότητα του σημερινού μηχανισμού υπολογισμού της ΕΑΣ.

Η εισφορά παρακρατείται κάθε μήνα από τις κύριες συντάξεις που υπερβαίνουν τα 1.468 ευρώ, με συντελεστές από 3% έως 14%, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης. Αντίστοιχη εισφορά επιβάλλεται στις επικουρικές, με ποσοστά από 3% έως 10%.

Το κρίσιμο σημείο της υπόθεσης αφορά τον τρόπο εφαρμογής της κράτησης. Όταν μία σύνταξη ξεπεράσει το προβλεπόμενο όριο, η εισφορά δεν υπολογίζεται μόνο στο ποσό της υπέρβασης, αλλά επί του συνόλου της σύνταξης.

Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ακόμη και μια μικρή αύξηση να μεταφέρει έναν συνταξιούχο σε υψηλότερη κλίμακα και να προκαλέσει μεγαλύτερη επιβάρυνση.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο καλείται να εξετάσει εάν ο συγκεκριμένος μηχανισμός συμβαδίζει με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας.

Τι μπορεί να αλλάξει

Εφόσον αμφισβητηθεί δικαστικά ο σημερινός τρόπος υπολογισμού, μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για αλλαγή της αρχιτεκτονικής της ΕΑΣ, χωρίς αυτό να σημαίνει κατ’ ανάγκη την πλήρη κατάργηση της εισφοράς.

Ένα από τα σενάρια που έχουν τεθεί προβλέπει ένα περισσότερο αναλογικό σύστημα, ώστε η κράτηση να επιβάλλεται κυρίως ή αποκλειστικά στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το εκάστοτε όριο.

Το μεγάλο ζήτημα των αναδρομικών

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τους συνταξιούχους αφορά, ωστόσο, τις κρατήσεις που έχουν ήδη γίνει.

Εάν το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού παραβιάζει συνταγματικές αρχές, ενδέχεται να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για νέες διεκδικήσεις αναδρομικών.

Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα καταβληθούν αναδρομικά σε όλους τους συνταξιούχους. Το εάν θα προκύψουν αξιώσεις, για ποιο χρονικό διάστημα και για ποιους δικαιούχους θα εξαρτηθεί από το ακριβές περιεχόμενο και τη χρονική ισχύ της απόφασης, καθώς και από το εάν θα απαιτούνται νέες ατομικές ή συλλογικές προσφυγές.

Στα 23 δισ. ευρώ ο ασφαλιστικός «κουμπαράς»

Η υπόθεση έχει και σημαντική δημοσιονομική διάσταση, καθώς τα έσοδα από την ΕΑΣ χρηματοδοτούν το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ).

Πρόκειται για τον ασφαλιστικό «κουμπαρά» που προορίζεται για την κάλυψη μελλοντικών αναγκών του συνταξιοδοτικού συστήματος λόγω, μεταξύ άλλων, της γήρανσης του πληθυσμού. Έως το τέλος του 2026 εκτιμάται ότι τα διαθέσιμά του θα έχουν ξεπεράσει τα 23 δισ. ευρώ.

Έτσι, η συνεδρίαση της 7ης Οκτωβρίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το αποτέλεσμά της μπορεί να επηρεάσει τόσο τις μηνιαίες κρατήσεις εκατοντάδων χιλιάδων συνταξιούχων όσο και να καθορίσει εάν θα δημιουργηθεί πεδίο για νέες αναδρομικές αξιώσεις.