Απολύσεις: Πότε είναι άκυρες και καταχρηστικές – Τι έκρινε το Πρωτοδικείο Αθηνών

Σημαντική δικαστική απόφαση για τα όρια του δικαιώματος των εργοδοτών να απολύουν εργαζομένους εξέδωσε το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, κρίνοντας καταχρηστική και άκυρη την απόλυση εργαζόμενης σε πολυεθνική εταιρεία, έπειτα από περίπου 20 χρόνια απασχόλησης.

Το δικαστήριο έκρινε ότι η επιχείρηση δεν απέδειξε επαρκώς τους λόγους της απόλυσης, ενώ δεν είχε εξετάσει προηγουμένως εναλλακτικές λύσεις για τη συνέχιση της εργασιακής σχέσης.

Με την υπ’ αριθμ. 1058/2026 απόφαση, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών αναγνώρισε την ακυρότητα της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας, επιδίκασε μισθούς υπερημερίας στην εργαζόμενη και υποχρέωσε την εταιρεία να αποδέχεται τις υπηρεσίες της.

Στο επίκεντρο της δικαστικής κρίσης βρίσκεται η αρχή της ultima ratio, σύμφωνα με την οποία η απόλυση εξετάζεται ως έσχατο μέσο, αφού προηγουμένως έχουν αξιολογηθεί ηπιότερες δυνατότητες αντιμετώπισης του προβλήματος.

Απολύθηκε αιφνιδιαστικά μετά από 20 χρόνια

Η υπόθεση αφορά εργαζόμενη η οποία είχε προσληφθεί το 2005 σε πολυεθνική εταιρεία λιανικής πώλησης ειδών ένδυσης.

Αρχικά απασχολήθηκε ως πωλήτρια, ενώ το 2013 ανέλαβε τη θέση της διευθύντριας καταστήματος, με αυξημένες επαγγελματικές ευθύνες.

Στη συγκεκριμένη θέση παρέμεινε μέχρι το 2025, όταν η εργοδότρια εταιρεία προχώρησε στην καταγγελία της σύμβασης εργασίας της.

Όπως προέκυψε από τη διαδικασία, η εργαζόμενη δεν είχε λάβει αρνητικές αξιολογήσεις κατά τη διάρκεια της πολυετούς απασχόλησής της.

Αντίθετα, η επαγγελματική της εικόνα ήταν θετική, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και από τις μαρτυρικές καταθέσεις πρώην συναδέλφων της.

Παρά τα δεδομένα αυτά, η απόλυση πραγματοποιήθηκε αιφνιδιαστικά, χωρίς να της γνωστοποιηθεί συγκεκριμένος λόγος που να συνδέεται με την εργασιακή της συμπεριφορά.

Τι υποστήριξε η εταιρεία για την απόλυση

Κατά τη δικαστική διαδικασία, η εργοδότρια επικαλέστηκε αντισυμβατική συμπεριφορά της εργαζόμενης, επιχειρώντας να δικαιολογήσει την καταγγελία της σύμβασης.

Ωστόσο, το δικαστήριο έκρινε ότι οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν αποδείχθηκαν επαρκώς.

Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε στο γεγονός ότι η εταιρεία δεν είχε αναφέρει αυτούς τους λόγους κατά το προηγούμενο στάδιο εξέτασης της εργατικής διαφοράς ενώπιον της Επιθεώρησης Εργασίας.

Οι ισχυρισμοί περί αντισυμβατικής συμπεριφοράς προβλήθηκαν για πρώτη φορά ενώπιον του δικαστηρίου.

Το στοιχείο αυτό συνεκτιμήθηκε μαζί με τη μακρόχρονη εργασιακή σχέση και την απουσία αρνητικών αξιολογήσεων.

Δεν της πρότειναν άλλη θέση εργασίας

Καθοριστικό ρόλο στην απόφαση διαδραμάτισε και η παράλειψη της εταιρείας να εξετάσει εναλλακτικές δυνατότητες απασχόλησης.

Συγκεκριμένα, η εργοδότρια δεν πρότεινε στην εργαζόμενη να αναλάβει διαφορετική θέση σε κάποιο από τα υποκαταστήματά της, ακόμη και εάν αυτή συνεπαγόταν άλλα ή υποδεέστερα καθήκοντα.

Μάλιστα, η ίδια είχε δηλώσει ρητά ότι επιθυμούσε να συνεχίσει να εργάζεται στην επιχείρηση.

Ωστόσο, δεν αποδείχθηκε ότι η εταιρεία είχε επιχειρήσει να βρει κάποια εναλλακτική λύση πριν προχωρήσει στην οριστική διακοπή της εργασιακής σχέσης.

Η συγκεκριμένη παράλειψη αξιολογήθηκε από το δικαστήριο σε συνδυασμό με την επαγγελματική πορεία της εργαζόμενης και την έλλειψη επαρκούς τεκμηρίωσης των λόγων απόλυσης.

Το σκεπτικό της δικαστικής απόφασης

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών συνεκτίμησε τη διάρκεια της απασχόλησης, τη θετική επαγγελματική εικόνα της εργαζόμενης, την απουσία αρνητικών αξιολογήσεων και την παράλειψη εξέτασης άλλης θέσης εργασίας.

Παράλληλα, έκρινε ανεπαρκή την απόδειξη των ισχυρισμών της εργοδότριας περί αντισυμβατικής συμπεριφοράς.

Με βάση το σύνολο των στοιχείων, κατέληξε ότι η καταγγελία της σύμβασης δεν εξυπηρετούσε το καλώς νοούμενο επιχειρηματικό συμφέρον της εταιρείας.

Κατά συνέπεια, η απόλυση κρίθηκε καταχρηστική και άκυρη.

Το δικαστήριο επιδίκασε στην εργαζόμενη μισθούς υπερημερίας, ενώ υποχρέωσε την επιχείρηση να αποδέχεται εκ νέου τις υπηρεσίες της.

«Η απόλυση ως έσχατο μέσο»

Ιδιαίτερη σημασία στη δικαστική απόφαση αποδίδει ο δικηγόρος και εργατολόγος κ. Καρούζος, ο οποίος επισημαίνει ότι αναδεικνύεται η ανάγκη εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας κατά την καταγγελία των συμβάσεων εργασίας.

Όπως εξηγεί, η απόφαση ενισχύει τη σημασία της αρχής ultima ratio, δηλαδή της αντιμετώπισης της απόλυσης ως έσχατης επιλογής.

Ο εργατολόγος χαρακτηρίζει την απόφαση 1058/2026 «σταθμό» για το δίκαιο των απολύσεων στην Ελλάδα, υπογραμμίζοντας ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν αφορά αποκλειστικά τις απολύσεις για οικονομοτεχνικούς λόγους.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η αρχή της αναλογικότητας και η εξέταση ηπιότερων μέτρων αποκτούν σημασία γενικότερα κατά την καταγγελία μιας σύμβασης εργασίας.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι η δικαστική απόφαση αναδεικνύει το «καλώς νοούμενο επαγγελματικό συμφέρον του εργοδότη» ως όριο στην άσκηση του διευθυντικού δικαιώματος.