Μπορεί η Ελλάδα να γίνει η Silicon Valley της Ευρώπης; – Galaksias Portal News

Το πρόσφατο ταξίδι του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Σαν Φρανσίσκο έφερε αυτή τη συζήτηση πιο έντονα στο προσκήνιο. Οι επαφές με στελέχη της Nvidia, της Tesla και της Sequoia Capital είχαν στο επίκεντρο την τεχνητή νοημοσύνη, τις υπολογιστικές υποδομές και τις επενδυτικές δυνατότητες στην Ελλάδα. Παράλληλα, η συνάντηση με επενδυτές στο πλαίσιο της General Catalyst διεύρυνε την προσπάθεια προσέγγισης κεφαλαίων που μπορούν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη τεχνολογικών επιχειρήσεων.

Κατά τη διάρκεια εκδήλωσης της Endeavor Greece στο Σαν Φρανσίσκο, ο πρωθυπουργός συνέδεσε την προσέλκυση εταιρειών και ερευνητικών κέντρων με τη δημιουργία καλύτερων επαγγελματικών ευκαιριών. Η επιδίωξη, όπως την περιέγραψε, είναι οι νέοι Έλληνες να μπορούν να παραμένουν στη χώρα και να φεύγουν στο εξωτερικό από επιλογή, όχι επειδή δεν βρίσκουν δουλειά. Πρόκειται για μία διάσταση που δίνει πρακτικό περιεχόμενο στη συζήτηση περί brain gain.

Μπορεί, όμως, η Ελλάδα να γίνει η Silicon Valley της Ευρώπης; Η σύγκριση είναι ελκυστική, αλλά προϋποθέτει πολύ περισσότερα από την παρουσία μεγάλων τεχνολογικών ονομάτων. Χρειάζεται ένα περιβάλλον όπου η έρευνα μετατρέπεται σε προϊόντα, οι επιχειρήσεις βρίσκουν κεφάλαια για να μεγαλώσουν και οι άνθρωποι μπορούν να δημιουργήσουν ή να αναπτύξουν τεχνολογία για τη διεθνή αγορά. Η ανάδειξη σε βασικό ψηφιακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου αποτελεί έναν πιο συγκεκριμένο στόχο. Και οι τελευταίες συμφωνίες προσθέτουν σημαντικά στοιχεία προς αυτή την κατεύθυνση.

Οι δύο διαφορετικές πλευρές των συμφωνιών

Η συνεργασία ΔΕΗ–AWS αλλάζει την κλίμακα των σχεδίων για τις ελληνικές ψηφιακές υποδομές. Το μνημόνιο προβλέπει εγκατάσταση στον Άγιο Δημήτριο, με αρχική ισχύ τροφοδοσίας 300 MW και δυνατότητα επέκτασης έως το 1 GW, εφόσον υπάρξουν οι σχετικές συμφωνίες και το επιτρέψουν οι συνθήκες της αγοράς. Η ΔΕΗ θα παρέχει την έκταση, τα κτίρια και τις υποστηρικτικές ενεργειακές υποδομές, ενώ η AWS θα εγκαθιστά και θα λειτουργεί τον εξοπλισμό πληροφορικής.

Σημειωτέον, πάντως, ότι το δεσμευτικό μνημόνιο δεν σημαίνει πως έχουν ολοκληρωθεί όλα τα βήματα για την υλοποίηση. Παραμένουν οι οριστικές συμφωνίες, οι απαραίτητοι έλεγχοι, η εξασφάλιση της σύνδεσης με το ηλεκτρικό δίκτυο και οι απαιτούμενες εγκρίσεις. Ο στόχος που έχει παρουσιάσει η ΔΕΗ για τη λειτουργία της πρώτης φάσης είναι το τέλος του 2028.

Η σημασία για τη χώρα βρίσκεται στη δυνατότητα φιλοξενίας υπολογιστικών υποδομών που θα εξυπηρετούν πολύ μεγαλύτερες αγορές από την ελληνική. Για τη δυτική Μακεδονία, επιπλέον, δημιουργείται μία προοπτική αξιοποίησης των βιομηχανικών εκτάσεων και της ενεργειακής της βάσης σε μία νέα δραστηριότητα, με ζήτηση για τεχνικές υπηρεσίες και εξειδικευμένες ειδικότητες.

Η περίπτωση της Entersoftone αφορά μία άλλη πλευρά της ίδιας προσπάθειας. Η Hg ανακοίνωσε συμφωνία για πλειοψηφική επένδυση στην ES1, αποτιμώντας την εταιρεία περίπου στο 1 δισ. ευρώ. Αποτίμηση που είναι ιδιαίτερα υψηλή.

Η συνεργασία προβλέπει επιτάχυνση της μετάβασης στο cloud, ανάπτυξη προϊόντων με τεχνητή νοημοσύνη και επέκταση σε γειτονικές αγορές. Η ES1 διαθέτει ήδη παρουσία σε Ρουμανία, Βουλγαρία και Κύπρο, ενώ η Hg φέρνει εξειδίκευση στο επιχειρηματικό λογισμικό και εμπειρία από την ανάπτυξη αντίστοιχων εταιρειών.

Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι μία εταιρεία με έδρα στην Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει βάση για ευρύτερη περιφερειακή ανάπτυξη. Η υψηλή αποτίμηση αποτελεί ένδειξη μεν των προσδοκιών αλλά η ουσιαστική δοκιμασία θα είναι η αύξηση των πωλήσεων εκτός συνόρων, η ανάπτυξη νέων εφαρμογών και η ενίσχυση των ομάδων που παράγουν το λογισμικό.

Υπάρχει, άλλωστε, το προηγούμενο της BETA CAE, της εταιρείας με αφετηρία τη Θεσσαλονίκη που απέκτησε η Cadence το 2024, με ανακοινωθέν τίμημα περίπου 1,24 δισ. δολαρίων. Η διαδρομή της στο εξειδικευμένο λογισμικό προσομοιώσεων δείχνει ότι η ελληνική τεχνογνωσία μπορεί να αποκτήσει σημαντική αξία σε απαιτητικές διεθνείς αγορές, έστω και αν πρόκειται για εξειδικευμένους τομείς.

Ένας κόμβος με περισσότερα από ένα κέντρα

Η ελληνική προοπτική έχει και μία ενδιαφέρουσα γεωγραφική διάσταση. Οι επενδύσεις στην Αττική, οι διεθνείς τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις της Κρήτης και οι ενεργειακές δυνατότητες της δυτικής Μακεδονίας μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά. Σε αυτή την εικόνα προστίθενται οι ομάδες ανάπτυξης λογισμικού και τα ερευνητικά κέντρα σε πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη και τα Ιωάννινα.

Στην Αττική, τα σχέδια της Microsoft, της Data4 και της κοινοπραξίας ΔΕΗ–DAMAC, μαζί με την επέκταση της Digital Realty, δημιουργούν μία μεγαλύτερη βάση εγκαταστάσεων αποθήκευσης και επεξεργασίας δεδομένων. Στην Κρήτη, η σημασία των υποδομών συνδέεται ιδιαίτερα με τα υποθαλάσσια καλώδια και τη δυνατότητα διασύνδεσης διαφορετικών δικτύων. Το μέγεθος σε MW αποτυπώνει μόνο ένα μέρος της αξίας τους.

Πρακτικά, για να αποκτήσει η Ελλάδα μεγαλύτερο ρόλο στη διακίνηση δεδομένων μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, χρειάζονται τόσο διεθνείς διαδρομές όσο και αξιόπιστες συνδέσεις προς τις εγκαταστάσεις στο εσωτερικό της χώρας. Και στη συνέχεια επιχειρήσεις που θα αξιοποιούν αυτές τις υποδομές για να προσφέρουν υπηρεσίες σε πελάτες της ευρύτερης περιοχής.

Αντίστοιχα, ο συνδυασμός της Θεσσαλονίκης με τη δυτική Μακεδονία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: ομάδες τεχνολογίας, πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα από τη μία πλευρά, μεγάλες ενεργειακές και υπολογιστικές υποδομές από την άλλη. Η σύνδεσή τους, όμως, απαιτεί συγκεκριμένες συνεργασίες καθώς η γεωγραφική εγγύτητα από μόνη της δεν δημιουργεί νέα προϊόντα ή επιχειρήσεις.

Το ανθρώπινο δυναμικό και η διεθνής αγορά

Οι επενδύσεις που βασίζονται στους ανθρώπους είναι εξίσου σημαντικές με εκείνες που αφορούν εγκαταστάσεις. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Cegeka, η οποία απασχολεί περισσότερους από 200 εργαζομένους στην Ελλάδα. Όπως είχε αναφέρει πρόσφατα στο CNN Greece ο διευθύνων σύμβουλός της, Koen Deryckere, η προοπτική είναι η ομάδα να φθάσει τους 300–400, χωρίς να προσδιορίζει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Και υπάρχουν πολλές ακόμη αντίστοιχες περιπτώσεις πολυεθνικών «παικτών» (Pfizer, Deloitte, Deutsche Telekom κ.ά.) που έχουν έρθει τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα και έχουν δημιουργήσει μεγάλα κέντρα ανάπτυξης εφαρμογών, ιδίως στη Θεσσαλονίκη

Όσο αυξάνεται, όμως, το ενδιαφέρον για την Ελλάδα, τόσο πιο κρίσιμη γίνεται η διαθεσιμότητα στελεχών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεση του 2025 για την Ψηφιακή Δεκαετία, είχε επισημάνει ότι η αύξηση των ειδικών πληροφορικής αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη χώρα. Το υψηλό επίπεδο συγκεκριμένων ομάδων και αποφοίτων δεν σημαίνει ότι υπάρχει ανεξάντλητη προσφορά ανθρώπινου δυναμικού.

Το brain gain συνδέεται, συνεπώς, με τις αποδοχές, το αντικείμενο εργασίας και τη δυνατότητα επαγγελματικής εξέλιξης. Ένας μηχανικός που εξετάζει την επιστροφή του χρειάζεται να βλέπει προοπτική πέρα από μία μεμονωμένη θέση. Η ύπαρξη περισσότερων εταιρειών, ερευνητικών ομάδων και επιχειρηματικών ευκαιριών στην ίδια αγορά μπορεί να κάνει αυτή την απόφαση πιο εύκολη.

Αντίστοιχα, για μία ελληνική επιχείρηση το κρίσιμο βήμα είναι συχνά η μετάβαση από ένα καλό προϊόν σε οργανωμένη διεθνή παρουσία. Χρειάζονται κεφάλαια, εμπορικό δίκτυο και δυνατότητα υποστήριξης πελατών σε διαφορετικές χώρες. Σε αυτό το επίπεδο αποκτούν αξία οι επαφές με διεθνή funds και την ελληνική τεχνολογική κοινότητα του εξωτερικού. Η πρόσβαση στον κατάλληλο συνεργάτη ή στον πρώτο μεγάλο πελάτη μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.

Τι θα κρίνει την επόμενη ημέρα

Στις υποδομές, η πρώτη δοκιμασία είναι η υλοποίηση. Η επάρκεια του ηλεκτρικού δικτύου, η αξιόπιστη τροφοδοσία, οι ανάγκες ψύξης και οι χρόνοι αδειοδότησης επηρεάζουν άμεσα το αν ένα σχέδιο θα περάσει στη λειτουργία. Η ύπαρξη διαθέσιμων εκτάσεων και επενδυτικού ενδιαφέροντος αποτελεί αφετηρία, αλλά δεν λύνει αυτομάτως αυτά τα ζητήματα.

Στο λογισμικό και στις υπηρεσίες, η δοκιμασία αφορά το πόση πρόσθετη δραστηριότητα θα αναπτυχθεί στην Ελλάδα. Μία εξαγορά μπορεί να προσφέρει πρόσβαση σε νέες αγορές και τεχνογνωσία. Το όφελος μεγαλώνει όταν συνοδεύεται από ενίσχυση της έρευνας, περισσότερες ευθύνες για τις ελληνικές ομάδες και προϊόντα που βρίσκουν πελάτες διεθνώς.

Υπάρχει, τέλος, η σύνδεση με την υπόλοιπη οικονομία. Η ναυτιλία, ο τουρισμός, η ενέργεια και η βιομηχανία μπορούν να αποτελέσουν πεδία ανάπτυξης εφαρμογών με προοπτική εξαγωγών. Μία λύση που δοκιμάζεται σε μία ελληνική επιχείρηση και απαντά σε ένα πραγματικό πρόβλημα μπορεί να βρει πελάτες και εκτός συνόρων. Για μία μικρή εταιρεία τεχνολογίας, η δυνατότητα να αποκτήσει αυτόν τον πρώτο πελάτη είναι συχνά εξίσου σημαντική με την πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Εκεί χρειάζεται να αποκτήσουν συνέχεια οι μεγάλες συμφωνίες και οι διεθνείς επαφές: στις ευκαιρίες που δημιουργούν για τις επιχειρήσεις και τους ανθρώπους που αναπτύσσουν τεχνολογία εδώ.