Κάποια στιγμή στη ζωή μας, συχνά χωρίς προειδοποίηση, μπορεί να παρατηρήσουμε ότι το σώμα μας… δεν μυρίζει ακριβώς όπως παλιά. Δεν είναι απαραίτητα ιδρώτας. Ούτε ένδειξη κακής υγιεινής. Είναι μια πιο ήπια, κάπως «κλειστή» αίσθηση – γνώριμη σε πολλούς αλλά σπάνια αντικείμενο ανοιχτής συζήτησης.
Σύμφωνα με τον Guardian, πρόκειται για μια υπαρκτή και απολύτως φυσιολογική μεταβολή, πολύ πιο κοινή απ’ όσο νομίζουμε. «Είναι ένα από τα πιο καθολικά και λιγότερο προβεβλημένα κομμάτια της ανθρώπινης ύπαρξης», σημειώνει η Δρ. Roya Javid, δερματολόγος. Όπως εξηγεί, η βιολογία ακολουθεί τον χρόνο, όπως συμβαίνει με τα γκρίζα μαλλιά ή άλλες εκφάνσεις της γήρανσης.
Ποιος είναι ο «ένοχος»
Το σωματικό αποτύπωμα που εμφανίζεται με τα χρόνια αποδίδεται κυρίως σε μια χημική ένωση που ονομάζεται 2-νονενάλη (2-nonenal). Παράγεται όταν ορισμένα λιπίδια του δέρματος οξειδώνονται και διασπώνται.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η Δρ. Javid εξηγεί ότι το δέρμα καλύπτεται από ένα λεπτό στρώμα φυσικών ελαίων, τα οποία συμβάλλουν στην προστασία και την ενυδάτωσή του. Με τον χρόνο, όμως, η σύνθεσή τους μεταβάλλεται, ενώ η αντοχή του απέναντι στην καθημερινή φθορά μειώνεται. Έτσι, γίνονται πιο ευάλωτα στην οξείδωση και απελευθερώνουν 2-νονενάλη.
Όπως τονίζει η δερματολόγος, δεν πρόκειται για «βρωμιά», αλλά για φυσικό υποπροϊόν της γήρανσης του δέρματος: μια αργή μεταβολή στη χημεία του οργανισμού, όχι ένδειξη παραμέλησης.
Πότε ξεκινά
Η διαδικασία μπορεί να αρχίσει νωρίτερα απ’ όσο θα φανταζόταν κανείς. Ιαπωνική μελέτη του 2001 ανίχνευσε 2-νονενάλη στο δέρμα ανθρώπων ήδη από την ηλικία των 40 ετών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος ξυπνά ξαφνικά με ένα αισθητά διαφορετικό σωματικό προφίλ. Ο Δρ. Arshad Rather, γηρίατρος και γενικός γιατρός, εξηγεί ότι η συγκεκριμένη ένωση αυξάνεται σταδιακά, ιδίως μετά τη μέση ηλικία. Δεν είναι ένας διακόπτης που γυρίζει στα 40, αλλά μια αργή εξέλιξη.
Κάθε στάδιο της ζωής, άλλωστε, έχει το δικό του «άρωμα». Όπως αναφέρεται, τα βρέφη αποπνέουν συνήθως μια πιο γλυκιά αίσθηση, επειδή οι αδένες που σχετίζονται με τις σωματικές εκκρίσεις δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί. Η εφηβεία φέρνει πιο… έντονες νότες λόγω των ορμονών. Στην ενήλικη ζωή κυριαρχούν ο ιδρώτας, η καθημερινότητα και ο τρόπος ζωής. Αργότερα, τον πρωταγωνιστικό ρόλο αναλαμβάνουν οι μεταβολές στα δερματικά λιπίδια.
Είναι πράγματι δυσάρεστη;
Η αρνητική φόρτιση γύρω από τη λεγόμενη «μυρωδιά του ηλικιωμένου» φαίνεται να αφορά περισσότερο το στερεότυπο παρά την ίδια την αίσθηση.
Σε μελέτη του 2012, ερευνητές ζήτησαν από 41 άτομα να αξιολογήσουν μπλουζάκια που είχαν φορεθεί από ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών: νεότερους 20-30 ετών, μεσήλικες 45-55 ετών και μεγαλύτερους 75-95 ετών. Το αποτέλεσμα τούς αιφνιδίασε: τα δείγματα των τελευταίων κρίθηκαν λιγότερο έντονα και λιγότερο δυσάρεστα σε σχέση με εκείνα των άλλων ομάδων.
Ο Δρ. Johan N. Lundström, καθηγητής Ψυχολογίας και ένας από τους συγγραφείς, αναφέρει ότι περίμεναν μια πιο γραμμική εικόνα, με τους νεότερους να αξιολογούνται πιο θετικά και τους μεγαλύτερους πιο αρνητικά. Αυτό δεν επιβεβαιώθηκε. Οι ηλικιωμένοι είχαν πράγματι διακριτό σωματικό αποτύπωμα, αλλά όχι τόσο «κακό» όσο υπαγορεύει η προκατάληψη.
Μπορεί να περιοριστεί;
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι δεν υπάρχει τρόπος να σταματήσει πλήρως η παραγωγή 2-νονενάλης. Μπορεί, όμως, να μειωθεί η έντασή της.
Το τακτικό ντους βοηθά, αλλά το σαπούνι και το νερό δεν απομακρύνουν ολοκληρωτικά τη συγκεκριμένη ένωση, επειδή δεν μένει απλώς στην επιφάνεια, όπως ο ιδρώτας. Τα αποσμητικά μπορούν να την καλύψουν προσωρινά, όχι να την εξαλείψουν.
Επίσης, χρήσιμα είναι το συχνό πλύσιμο ρούχων και σεντονιών, ο καλός αερισμός των χώρων και η αποτροπή συσσώρευσης βαριάς ατμόσφαιρας στο σπίτι. Ορισμένα προϊόντα διαφημίζονται ως «εξουδετερωτές», αλλά οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα επιστημονικά δεδομένα για την αποτελεσματικότητά τους παραμένουν περιορισμένα.
Ο Δρ. Rather εκτιμά ότι ο τρόπος ζωής ενδέχεται να εμπλέκεται. Επειδή η ένωση συνδέεται με διαδικασίες οξείδωσης, θεωρεί λογικές τις συνήθειες που μειώνουν το οξειδωτικό στρες: διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, φρούτα και λαχανικά, επαρκείς πηγές βιταμινών C και E, αποφυγή του καπνίσματος και προστασία του δέρματος από τον ήλιο.
Μια (αναμενόμενη) μετάβαση, χωρίς ντροπή
Η νέα χημεία του σώματος αποτελεί μέρος της γήρανσης, όχι προσωπική αποτυχία. Δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν φροντίζει τον εαυτό του, ούτε ότι χρειάζεται να στραφεί σε «μαγικά» ή «θαυματουργά» προϊόντα.
Όπως επισημαίνει η Δρ. Javid, μεγαλύτερη σημασία έχουν οι βασικές συνήθειες που στηρίζουν συνολικά την υγεία του δέρματος: ενυδάτωση, αντηλιακή προστασία, αποφυγή καπνίσματος και διατροφή που θωρακίζει τον οργανισμό απέναντι στη φθορά του χρόνου.
Η επιστήμη δείχνει ότι αυτό που συχνά συνοδεύεται από αμηχανία είναι πολύ πιο φυσιολογικό – και λιγότερο δυσάρεστο – απ’ όσο «λέει» η προκατάληψη.
Διαβάστε επίσης
Ποιες τροφές μας κάνουν να μυρίζουμε όμορφα και ποιες όχι – Θα εκπλαγείτε!
Τι αποκαλύπτει η μυρωδιά του σώματος για την υγεία μας – Ποιες ασθένειες «μυρίζουν» περίεργα
Πόσο καλά «πιάνει» η μύτη μας και τι σημαίνει αυτό για την υγεία στα 70
Αναπαραγωγή άρθου από εδώ
