Δεν επηρεάζονται μόνο τα παιδιά από τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Πολλοί ενήλικες βιώνουν έντονα τα συμπτώματα, κάποιες φορές μάλιστα χωρίς να υπάρχει επίσημη διάγνωση.
Σε όλες τις περιπτώσεις, όμως, οι συμπεριφορές τους παρερμηνεύονται από το περιβάλλον ως αδιαφορία, έλλειψη προσπάθειας ή τεμπελιά. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο εγκέφαλος και ιδιαίτερα τις λεγόμενες εκτελεστικές λειτουργίες, όπως ο προγραμματισμός, η οργάνωση, η συγκέντρωση και ο αυτοέλεγχος.
Ο J. Russell Ramsay, ψυχολόγος και καθηγητής κλινικής ψυχολογίας στην Ιατρική Σχολή Perelman του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια πριν συνταξιοδοτηθεί συνοψίζει σε έναν χρήσιμο οδηγό στο Psychology Today όλα όσα θα πρέπει να γνωρίζουν οι άνθρωποι που βρίσκονται δίπλα σε άτομα με ΔΕΠΥ.
Δεν υπάρχει «μαγική λύση»
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Σύμφωνα με τον ψυχολόγο, η θεραπεία της ΔΕΠΥ είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Η φαρμακευτική αγωγή, η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία και οι κατάλληλες στρατηγικές οργάνωσης βοηθούν τους περισσότερους ανθρώπους να διαχειριστούν καλύτερα τα συμπτώματά τους.
Παρ’ όλα αυτά, η ΔΕΠΥ δεν «εξαφανίζεται». Ακόμη και όταν κάποιος ακολουθεί πιστά τη θεραπεία του, θα υπάρχουν ημέρες που θα δυσκολευτεί περισσότερο, θα ξεχάσει μια υποχρέωση ή θα καθυστερήσει. Αυτές οι στιγμές δεν σημαίνουν ότι η προσπάθεια έχει αποτύχει, αλλά αποτελούν μέρος της ίδιας της διαταραχής.
Τα λάθη δεν είναι πάντα επιλογή
Οι περισσότεροι ενήλικες με ΔΕΠΥ γνωρίζουν πολύ καλά ότι ορισμένες συμπεριφορές τους μπορεί να ενοχλούν τους γύρω τους. Συχνά νιώθουν ενοχές επειδή καθυστερούν, ξεχνούν σημαντικές πληροφορίες ή δυσκολεύονται να ολοκληρώσουν όσα έχουν αναλάβει.
Το γεγονός ότι ζητούν συγγνώμη ξανά και ξανά δεν σημαίνει ότι δεν προσπαθούν να αλλάξουν. Αντίθετα, η δυσκολία βρίσκεται στην εφαρμογή όσων γνωρίζουν ότι πρέπει να κάνουν και όχι στην έλλειψη πρόθεσης.
Δεν είναι αδιαφορία, απλά διαφορετικός τρόπος λειτουργίας
Όταν ένας άνθρωπος με ΔΕΠΥ ξεχνά μια επέτειο, αργεί σε ένα ραντεβού ή δεν ολοκληρώνει μια εργασία, είναι εύκολο να θεωρηθεί ότι δεν ενδιαφέρεται αρκετά ή ότι είναι τεμπέλης ή ξεχασιάρης.
Ωστόσο, οι πολλές από αυτές τις συμπεριφορές σχετίζονται με τις δυσκολίες της διαταραχής και όχι με τον χαρακτήρα του ατόμου. Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι συνεχείς αρνητικές ερμηνείες επιβαρύνουν την αυτοεκτίμηση των ανθρώπων με ΔΕΠΥ, οι οποίοι συνήθως είναι ήδη αρκετά αυστηροί με τον εαυτό τους.
Η κατανόηση κάνει τη διαφορά
Η υποστήριξη από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον συμβάλλει σημαντικά στην καλύτερη διαχείριση της ΔΕΠΥ, σημειώνει ο ειδικός. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι οι δυσκολίες δεν έχουν συνέπειες ή ότι οι ευθύνες εξαφανίζονται. Σημαίνει όμως ότι τα προβλήματα αντιμετωπίζονται με κατανόηση, συνεργασία και ρεαλιστικές προσδοκίες.
Εξίσου σημαντικό είναι να αναγνωρίζονται οι επιτυχίες, ακόμη και οι μικρές. Η τήρηση μιας συμφωνίας, η έγκαιρη παρουσία σε ένα ραντεβού ή η ολοκλήρωση μιας απαιτητικής υποχρέωσης αποτελούν παραδείγματα προόδου που αξίζουν αναγνώριση.
Μικρές πρακτικές που βοηθούν
Αν και δε θα πρέπει να πάρετε τη θέση του «θεραπευτή» για έναν αγαπημένο σας με ΔΕΠΥ, μπορείτε να εφαρμόσετε ορισμένες προσαρμογές στην καθημερινότητά σας, προτείνει ο καθηγητής. Οι γραπτές λίστες, η καταγραφή των υποχρεώσεων, οι υπενθυμίσεις στο κινητό και ο κατακερματισμός μιας σύνθετης εργασίας σε μικρότερα βήματα μειώνουν σημαντικά το γνωστικό φορτίο.
Αντίστοιχα, η κοινή οργάνωση ενός οικογενειακού προγράμματος ή η συνεργασία σε ορισμένες δραστηριότητες μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά, χωρίς ο σύντροφος ή κάποιο άλλο μέλος της οικογένειας να αναλαμβάνει τον ρόλο του θεραπευτή.
Η ΔΕΠΥ μπορεί να μοιάζει με αναπηρία
Αν και μπορεί να είναι δύσκολο να δούμε τη ΔΕΠΥ ως μια μορφή αναπηρίας, ο ψυχολόγος εκτιμά ότι είναι αρκετά σχετική ως κατάσταση. Όπως εξηγεί, η ΔΕΠΥ για αρκετούς ανθρώπους επηρεάζει ουσιαστικά την εκπαίδευση, την εργασία και την καθημερινή λειτουργικότητα. Γι’ αυτό και σε πολλές χώρες προβλέπονται θεσμοθετημένες διευκολύνσεις στον χώρο της εκπαίδευσης και της εργασίας.
Η αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας βοηθά το περιβάλλον να κατανοήσει ότι οι δυσκολίες δεν οφείλονται σε έλλειψη προσπάθειας, αλλά σε μια πραγματική νευροαναπτυξιακή κατάσταση.
Μην ξεχνάτε την φροντίδα του εαυτού σας
Η συμβίωση με έναν άνθρωπο που έχει ΔΕΠΥ μπορεί να είναι απαιτητική. Είναι φυσιολογικό οι σύντροφοι ή τα μέλη της οικογένειας να αισθάνονται κατά καιρούς κόπωση, εκνευρισμό ή απογοήτευση, καθησυχάζει ο ειδικός. Γι’ αυτό και θεωρείται σημαντικό «να φροντίζετε τον εαυτό σας και τις ανάγκες σας» τονίζει.
Η φροντίδα του εαυτού τους, η ενημέρωση για τη διαταραχή και, όταν χρειάζεται, η αναζήτηση επαγγελματικής υποστήριξης μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά. Όσο καλύτερα κατανοούν όλοι τη ΔΕΠΥ, τόσο πιο εύκολο γίνεται να αντιμετωπίζονται οι δυσκολίες ως κοινή πρόκληση και όχι ως προσωπική αποτυχία κάποιου από τους δύο, καταλήγει ο ειδικός.
Διαβάστε επίσης
Βάδιση και στάση σώματος που σχετίζεται με αυτισμό και ΔΕΠΥ – Τα στοιχεία
Ποια ψηφιακά μέσα αποσπούν τους εφήβους και «ευθύνονται» για άνοδο της ΔΕΠΥ
ΔΕΠΥ: Γιατί αυξάνονται οι διαγνώσεις σε παιδιά και ενήλικες – Τι δείχνει μελέτη
Αναπαραγωγή άρθου από εδώ
