Στον Εργοτέλη κάθε Πρωτομαγιά πρέπει να νιώθουν πιο υπερήφανοι που υπήρξε μέλος τους ο Μικρασιάτης ήρωας Ναπολέων Σουκατζίδης – Galaksias.com

Ο Ναπολέων Σουκατζίδης  (1909 – 1 Μαΐου 1944), αυτός ο ήρωας που το Μικρασιατικο Ηράκλειο και το Μικρασιατικό Αρκαλοχώρι (και όχι μόνο) δεν πρέπει να ξεχάσουν ποτέ, ήταν ένας από τους 200 που εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο Καισαριανής την 1η Μαΐου του 1944.

Ο Ναπολέων Σουκατζίδης γεννήθηκε στην Προύσα το 1909. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή εγκαταστάθηκε οικογενειακώς στην Κρήτη, στην περιοχή του Αρκαλοχωρίου (της πρώην επαρχίας Μονοφατσίου του νομού Ηρακλείου). Τελείωσε τη Μέση Εμπορική Σχολή στο Ηράκλειο και εργαζόταν ως λογιστής. Ήταν πολύγλωσσος: γνώριζε καλά την αγγλική, ρωσική, γερμανική, γαλλική και τουρκική γλώσσα, ενώ είχε και συγγραφικό έργο.

Ήταν στέλεχος του ΚΚΕ, με σημαντική συνδικαλιστική δράση, ως πρόεδρος των Εμποροϋπαλλήλων Ηρακλείου.[4] Μετά την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά, συνελήφθη και εξορίστηκε στον Άη Στράτη. Από τον Άη Στράτη μεταφέρθηκε τον Απρίλιο του 1937 στις φυλακές της Ακροναυπλίας, όπου παρέμεινε μέχρι τον Απρίλιο του 1941, οπότε παραδόθηκε από την κατοχική κυβέρνηση στους Γερμανούς κατακτητές Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, μετατάχθηκε διαδοχικά στις φυλακές Τρικάλων, Λάρισας και τελικά, το Σεπτέμβριο του 1943, στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Χαϊδαρίου. Στο Χαϊδάρι, επειδή γνώριζε γερμανικά, εκτελούσε χρέη διερμηνέα. Το όνομά του ήταν μεταξύ των 200 κομμουνιστών που θα εκτελούνταν (στην Αθήνα μόνο, καθώς υπήρξαν και εκτελέσεις άμαχων στην περιοχή των Μολάων) σε αντίποινα για την επίθεση του ΕΛΑΣ στο, διοικητή της 41ης Γερμανικής Μεραρχίας Οχυρών, υποστράτηγο Φραντς Κρεχ (Franz Krech)[6] στους Μολάους.

Λόγω της ιδιότητας (και υπηρεσίας) του ως διερμηνέας, ο διοικητής του στρατοπέδου συγκέντρωσης Χαϊδαρίου, Καρλ Φίσερ (Karl Fischer), όταν ο Σουκατζίδης διάβασε και το δικό του όνομα στη λίστα των μελλοθάνατων, του είπε να παραμείνει στη θέση του. Τότε, ο Σουκατζίδης τον ρώτησε αν θα εκτελούσαν κάποιον άλλο αντί για τον ίδιο. Όταν ο Φίσερ απάντησε ότι έχει εντολή να εκτελέσει 200 από τους κρατούμενους, ο Σουκατζίδης αρνήθηκε να θανατωθεί κάποιος άλλος στη θέση του (και ο ίδιος να γλιτώσει). Έτσι, θανατώθηκε μαζί με τους υπόλοιπους 199 κρατούμενους του Χαϊδαρίου, την Πρωτομαγιά του 1944…

  Όμοια απάντησε (και επίσης εκτελέστηκε) και ο στρατοπεδάρχης του Χαϊδαρίου, Αντώνης Βαρθολομαίος. Αποδέχτηκε τη μοίρα και με ένα χαμόγελο παρέδωσε την σφυρίχτρα και τα χαρτιά του στον βοηθό του διερμηνέα Θανάση Μερεμέτη, λέγοντάς του:

“Θανάση μην ξεχνάς ποτέ ό, τι είσαι Έλληνας κρατούμενος και εξυπηρετείς Έλληνες αγωνιστές! Να είσαι πάντα καλός και μαλακός μαζί τους! Στο πρόσωπό σου τους αποχαιρετώ όλους”!

Στο τελευταίο γράμμα προς τον πατέρα του, ο Σουκατζίδης έγραψε: “Πατερούλη, πάω για εκτέλεση, να ‘σαι περήφανος για το μονάκριβο γιο σου. Ν’ αγαπάς και να λατρεύεις την κορούλα* σου και την αδελφούλα μου, κι οι δυο τους μεγάλοι άνθρωποι. Γεια, γεια πατερούλη”

*Εννοώντας την αρραβωνιαστικιά του Χαρά, αδελφή της Μαρίας Λιουδάκη. Στο Αρκαλοχώρι, όπου έζησε τα παιδικά του χρόνια, υπάρχει αδριάντας του Ναπολέοντα Σουκατζίδη. Τελείται δοξολογία στη μνήμη του Στο Δήμο Χαϊδαρίου, όπου φυλακίστηκε .υπάρχει οδός που φέρει το όνομά του[10] ενώ, στο Δήμο Καισαριανής, όπου και εκτελέστηκε, διοργανώνεται αγώνισμα ανώμαλου δρόμου με τίτλο «Ναπολέων Σουκατζίδης». Ο Σπύρος Τζόκας έγραψε το ιστορικό μυθιστόρημα Ο κύκλος των μάταιων πράξεων (Εκδόσεις Εύμαρος, Μάρτιος 2014) που περιγράφει τη δράση του Σουκατζίδη  Επίσης αναφορά σ’ αυτόν (ως Τσουκατζίδης) γίνεται και στο έργο του Δημήτρη Ψαθά, Αντίσταση. Ο Ναπολέοντας Σουκατζίδης είναι το κεντρικό πρόσωπο της ταινίας του Παντελή Βούλγαρη, Το τελευταίο σημείωμα. Το ρόλο υποδύεται ο Ανδρέας Κωνσταντίνου. Ο Θέμος Κορνάρος, στο βιβλίο του, “Στρατόπεδο του Χαϊδαρίου”, κάνει εκτενή αναφορά σ’ αυτόν. 
 

              Η σχέση του με τον Εργοτέλη και την οικογένεια της Δέσποινας Σκαλοχωρίτου

Το 1930, ο Σουκατζίδης γίνεται μέλος του ΕΡΓΟΤΕΛΗ και αναπτύσσει πλούσια δράση βάζοντας στόχο τη διαπαιδαγώγηση των νέων αθλητών του Συλλόγου. Έτσι, το 1935, το όραμα του παίρνει σάρκα και οστά και δεν ήταν άλλο από το να μαζέψει νέους από όλα τα προάστια και τα χωριά του Ηρακλείου ώστε να μείνουν στο Ηράκλειο και να φιλοξενηθούν στο οίκημα της εκκλησίας στην οδό Έβανς. Το οίκημα το ονόμασε Ενεργοί Πολίτες, όνομα που σηματοδοτούσε το στόχο της ενεργούς κοινωνικής ζωής που έπρεπε να έχουν στην εξέλιξη της ζωής τους. Τα παιδιά αυτά προπονούνταν στα τσικό του Εργοτέλη ενώ ταυτόχρονα τους δόθηκε η ευκαιρία να σπουδάσουν και να μάθουν διάφορες δουλειές, μένοντας πάντα στη πρώτη γραμμή για κοινωνική προσφορά, ενώ εξασφαλίστηκε η σίτιση των νεαρών παιχτών. Κάπως έτσι, ο Ναπολέων Σουκατζίδης συνέβαλε στην αναζωογόνηση του Συλλόγου, που μετά την αδράνεια λίγων ετών στις αρχές της δεκαετίας του 30′, πήρε ξανά τα πάνω του, παίζοντας τα επόμενα χρόνια πρωταγωνιστικό ρόλο στα αθλητικά δρώμενα του Ηρακλείου.

• Πηγή για την τελευταία ενότητα είναι το βιβλίο: “ΕΡΓΟΤΕΛΗΣ 1929-2009, ΨΗΦΙΔΕΣ ΤΗΣ ΑΘΛΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΝΟΣ ΦΙΛΟΠΡΟΟΔΟΥ ΣΩΜΑΤΕΙΟΥ”, καθώς και μαρτυρίες στελεχών του Συλλόγου, οι οποίοι τον έζησαν από κοντά, όπως η Δέσποινα Σκαλοχωρίτη.
• Η “μεγάλη Κυρία” του Ηρακλείου ένα χρόνο πριν τον θάνατό της μας είχε μιλήσει για τη στενή φιλία της οικογένειάς της με τον Σουκατζίδη (ο πατέρας της είχε γεννηθεί στο Κιρκαγάτς της Μικράς Ασίας) και μας είχε εκμυστηρευτεί πως όποτε χρειαζόταν ο ήρωας της Καισαριανής έμενε στο σπίτι τους…