Λίγα φυσικά φαινόμενα έχουν τη δύναμη να μαγνητίσουν το βλέμμα μας. Το ηλιοβασίλεμα είναι μία από αυτές τις στιγμές. Κι ενώ οι περισσότεροι το συνδέουμε με χαλάρωση ή ρομαντισμό, οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι τα οφέλη του μπορεί να είναι πολύ βαθύτερα.
Νέα ερευνητικά ευρήματα δείχνουν ότι η έκθεση στο φυσικό φως κατά τη δύση του ήλιου δεν προσφέρει μόνο μια ευχάριστη εμπειρία, αλλά μπορεί να επηρεάσει θετικά τη λειτουργία του εγκεφάλου, την ψυχική υγεία και τον κιρκαδικό μας ρυθμό.
Το συναίσθημα του δέους ως αντίδοτο στο στρες
Ένας από τους βασικούς λόγους που το ηλιοβασίλεμα μας κάνει να αισθανόμαστε καλύτερα είναι ότι προκαλεί το συναίσθημα του δέους. Πρόκειται για το αίσθημα που βιώνουμε όταν αντικρίζουμε κάτι τόσο εντυπωσιακό και μεγαλειώδες, ώστε ξεπερνά την καθημερινή μας εμπειρία. Μπορεί να είναι ένα φυσικό τοπίο, ένα έργο τέχνης ή μια σημαντική ανθρώπινη στιγμή.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
«Μία από τις πιο αξιόπιστες ιδιότητες του δέους είναι το αίσθημα του να είσαι μικρός, ότι τα προσωπικά σου ζητήματα, τα προβλήματα και η ζωή σου είναι ασήμαντα στο γενικότερο πλαίσιο», λέει η Michelle Shiota, καθηγήτρια κοινωνικής ψυχολογίας στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Αριζόνα στις ΗΠΑ και μακροχρόνια ερευνήτρια του δέους. «Αυτό είναι εξαιρετικό για την ψυχική υγεία επειδή συνειδητοποιούμε ότι ίσως κάποια από τα πράγματα που μας προκαλούν τόση δυσφορία δεν είναι τελικά και τόσο σημαντικά».
Με λίγα λόγια, όταν ο εγκέφαλος σταματά να ανακυκλώνει τις ίδιες αρνητικές σκέψεις και στρέφει την προσοχή του σε κάτι μεγαλύτερο από τον ίδιο, μειώνονται τα επίπεδα άγχους και ενισχύεται η ψυχική ευεξία.
«Τα ηλιοβασιλέματα είναι εξαιρετικά όμορφα και η ομορφιά τείνει να προκαλεί δέος», λέει η Jennifer Stellar, ερευνήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο στον Καναδά, η οποία μελετά τις επιπτώσεις των θετικών συναισθημάτων στην υγεία και την ευεξία. «Τα ηλιοβασιλέματα έχουν ένα είδος ομορφιάς που είναι απίστευτα καθηλωτικό, μεγάλο σε μέγεθος και ασυνήθιστο, όταν σκεφτεί κανείς πώς μοιάζει κανονικά ο ουρανός».
Επιπλέον, έρευνες έχουν δείξει ότι αυτή η μετατόπιση της οπτικής γωνίας εμπνέει επίσης περισσότερη φιλοκοινωνική συμπεριφορά, όπως ο εθελοντισμός και μια μεγαλύτερη αίσθηση σκοπού.
Βελτιώνει τη μνήμη και τη συγκέντρωση
Το αίσθημα του δέους φαίνεται ότι δεν επηρεάζει μόνο τα συναισθήματά μας. Πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι άνθρωποι που εκτέθηκαν σε εικόνες ή εμπειρίες που προκαλούσαν έντονο θαυμασμό θυμούνταν σημαντικά περισσότερες πληροφορίες σε σύγκριση με όσους δεν βίωσαν αντίστοιχα συναισθήματα. Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με την Stellar, δεν έχει ακόμη κατανοηθεί τι συμβαίνει στον εγκέφαλο για να παραχθεί ένα τέτοιο αποτέλεσμα.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό συμβαίνει επειδή ο εγκέφαλος συγκεντρώνει καλύτερα την προσοχή του όταν βρίσκεται μπροστά σε κάτι πραγματικά εντυπωσιακό, περιορίζοντας τους περισπασμούς.
Μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή
Τα οφέλη ίσως φτάνουν ακόμη βαθύτερα. Σε μελέτες έχει παρατηρηθεί ότι άνθρωποι που βιώνουν συχνότερα θετικά συναισθήματα, όπως χαρά, ευγνωμοσύνη και δέος, εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα κυτοκινών, ουσιών που σχετίζονται με τη χρόνια φλεγμονή.
Δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα, ωστόσο, το γιατί το δέος έχει αυτή την επίδραση στις κυτοκίνες. «Μπορεί να οφείλεται στην αίσθηση σύνδεσης που νιώθουν οι άνθρωποι, καθώς η κοινωνική υποστήριξη και η σύνδεση μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση των προφλεγμονωδών κυτοκινών», λέει η Steller. «Μπορεί να οφείλεται στην ικανότητά τους να μειώνουν το άγχος».
Μας κάνει πιο πρόθυμους να βοηθήσουμε
Το δέος που προκαλεί ένα εντυπωσιακό ηλιοβασίλεμα φαίνεται ότι δεν μας στρέφει μόνο προς τη φύση, αλλά και προς τους άλλους. Έρευνες έχουν δείξει ότι όταν οι άνθρωποι αισθάνονται «μικροί» μπροστά σε κάτι μεγαλειώδες, όπως ένα φυσικό τοπίο, τείνουν να γίνονται πιο αλτρουιστές και πρόθυμοι να βοηθήσουν.
Σε σχετικό πείραμα, φοιτητές που παρατήρησαν γιγάντια δέντρα ευκαλύπτου βοήθησαν περισσότερο έναν ερευνητή να μαζέψει στυλό που έριξε επίτηδες, σε σύγκριση με όσους κοίταξαν απλώς ένα κτίριο. Με παρόμοιο τρόπο, η ομορφιά ενός ηλιοβασιλέματος μπορεί να ενισχύσει τη συμπόνια και τη διάθεση προσφοράς προς τους γύρω μας.
Το ηλιοβασίλεμα βοηθά και στον ύπνο
Εκτός από την ψυχική ευεξία, το ηλιοβασίλεμα αποτελεί και σημαντικό «σήμα» για το βιολογικό μας ρολόι. Η σταδιακή μείωση του φυσικού φωτός ενημερώνει τον εγκέφαλο ότι πλησιάζει η ώρα της ξεκούρασης. Έτσι αρχίζει να αυξάνεται η παραγωγή μελατονίνης, της ορμόνης που προετοιμάζει τον οργανισμό για ύπνο. Αντίστοιχα, μειώνονται σταδιακά τα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες, διευκολύνοντας τη χαλάρωση.
Αντίθετα, η παρατεταμένη έκθεση σε έντονο τεχνητό φως και κυρίως στο μπλε φως από κινητά τηλέφωνα, tablet και υπολογιστές κατά τις βραδινές ώρες μπορεί να διαταράξει αυτόν τον φυσικό μηχανισμό, οδηγώντας σε δυσκολία στον ύπνο και χειρότερη ποιότητα ξεκούρασης.
Μια απλή καθημερινή συνήθεια με πολλαπλά οφέλη
Παρότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να αποσαφηνιστούν όλοι οι μηχανισμοί, τα μέχρι σήμερα δεδομένα δείχνουν ότι το να αφιερώνουμε λίγα λεπτά για να παρακολουθήσουμε ένα ηλιοβασίλεμα ίσως αποτελεί μια από τις πιο απλές και οικονομικές «συνταγές» ευεξίας.
Μπορεί να μας βοηθήσει να αποφορτιστούμε από την ένταση της ημέρας, να βελτιώσουμε τη διάθεσή μας, να κοιμηθούμε καλύτερα και να θυμηθούμε ότι, έστω και για λίγα λεπτά, υπάρχει κάτι πολύ μεγαλύτερο από τις καθημερινές μας έγνοιες.
Διαβάστε επίσης
Δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε; Η άσκηση που νικά την αϋπνία
Αϋπνία: Το αξεσουάρ που μπορεί να κάνει θαύματα για τον ύπνο μας
Ύπνος: Τρεις συνήθειες που πρέπει να κόψουμε για να γίνει καλύτερος
Αναπαραγωγή άρθου από εδώ
