Τεχνητή Νοημοσύνη σχεδιάζει νέους ιούς και σοκάρει την επιστημονική κοινότητα
Ερευνητές του Πανεπιστημίου Στάνφορντ δημιούργησαν στο εργαστήριο νέους ιούς, των οποίων τα γονιδιώματα είχαν σχεδιαστεί εξ ολοκλήρου από μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης.
- Εξειδικευμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, εκπαιδευμένα σε εκατομμύρια γενετικές αλληλουχίες, δημιούργησαν περίπου 700.000 πιθανά γονιδιώματα για έναν νέο ιό-βακτηριοφάγο, χρησιμοποιώντας ως βάση έναν ιό που προσβάλλει το βακτήριο E. coli.
- Οι ερευνητές συνέθεσαν 285 από τα γονιδιώματα που σχεδίασε η ΑΙ. Τα πειράματα επιβεβαίωσαν την επιτυχή αναπαραγωγή των νέων ιών, με ορισμένους να αποδεικνύονται πιο αποτελεσματικοί στην εξόντωση βακτηρίων από το φυσικό πρότυπο.
- Το επίτευγμα αποδεικνύει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να σχεδιάζει εξ ολοκλήρου νέα, λειτουργικά γονιδιώματα. Η τεχνολογία αυτή μπορεί να επιταχύνει την ανάπτυξη νέων θεραπειών για βακτηριακές λοιμώξεις και γενετικές ασθένειες.
- Η δυνατότητα σχεδιασμού νέων ιών εγείρει σοβαρά ζητήματα βιοασφάλειας. Ειδικοί προειδοποιούν για κινδύνους κακόβουλης χρήσης, καθώς δεν υπάρχουν ακόμη διεθνείς μηχανισμοί εποπτείας για τον έλεγχο της τεχνολογίας.
Το επίτευγμα των επιστημόνων του Στάνφορντ και του Arc Institute με τη δημιουργία, για πρώτη φορά, στο εργαστήριο νέων βακτηριοφάγων -ιών που προσβάλλουν αποκλειστικά βακτήρια- ανοίγει νέους δρόμους για την Ιατρική, αλλά προκαλεί ανησυχία για τη βιοασφάλεια.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Science, περιγράφει πώς δύο εξειδικευμένα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης, τα Evo 1 και Evo 2, δημιούργησαν περίπου 700.000 πιθανά γονιδιώματα για έναν βιώσιμο βακτηριοφάγο. Τα μοντέλα αυτά λειτουργούν αντίστοιχα με τα γνωστά μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs), με τη διαφορά ότι αντί να προβλέπουν λέξεις, παράγουν αλληλουχίες γενετικού κώδικα, έχοντας εκπαιδευτεί σε γονιδιώματα ιών, βακτηρίων, φυτών και ζώων.
Ως πρότυπο χρησιμοποιήθηκε ο γνωστός βακτηριοφάγος ΦX174, ο οποίος μολύνει το βακτήριο E.coli. Από τα περίπου 700.000 σχέδια που παρήγαγε η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι ερευνητές επέλεξαν 285, τα οποία συνέθεσαν στο εργαστήριο και εισήγαγαν σε βακτήρια E.coli.
Λίγο αργότερα, σε 16 καλλιέργειες παρατηρήθηκε επιτυχής αναπαραγωγή των νέων βακτηριοφάγων επιβεβαιώνοντας ότι τα γονιδιώματα που είχε σχεδιάσει η Τεχνητή Νοημοσύνη ήταν βιώσιμα. Μάλιστα, ορισμένοι από τους νέους ιούς αποδείχθηκαν πιο αποτελεσματικοί στην εξόντωση του E.coli από τον φυσικό βακτηριοφάγο που χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη «έγραψε» νέο γενετικό κώδικα
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το σημαντικότερο στοιχείο της μελέτης δεν είναι οι ίδιοι οι ιοί, αλλά το γεγονός ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη απέδειξε πως μπορεί να σχεδιάζει νέα γονιδιώματα που δεν υπάρχουν στη φύση, αξιοποιώντας όσα έχει «μάθει» από εκατομμύρια υπάρχουσες γενετικές αλληλουχίες.
Πόσο μπορούμε να εμπιστευτούμε την Τεχνητή Νοημοσύνη;
Βρετανία: 25χρονος που εγκατέλειψε το σχολείο βρίσκεται ένα βήμα πριν γίνει δισεκατομμυριούχος χάρη στην Τεχνητή Νοημοσύνη
«Θέλαμε το μοντέλο να δημιουργήσει ολόκληρο το γονιδίωμα από την αρχή μέχρι το τέλος, χωρίς να προσθέσουμε ή να διορθώσουμε κάτι», δήλωσε ο καθηγητής του Στάνφορντ Μπράιαν Χάι, εκ των συντακτών της μελέτης.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι, όσο εξελίσσονται τα συγκεκριμένα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης, θα μπορούσαν θεωρητικά να χρησιμοποιηθούν και για τον σχεδιασμό πολύ πιο σύνθετων βιολογικών συστημάτων.
Προοπτικές για νέες θεραπείες
Η τεχνολογία θεωρείται ότι μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές εφαρμογές στην Ιατρική. Ειδικότερα, θα μπορούσε να επιταχύνει την ανάπτυξη εξατομικευμένων βακτηριοφάγων για την αντιμετώπιση βακτηρίων που έχουν αποκτήσει αντοχή στα αντιβιοτικά, αλλά και να συμβάλει στον σχεδιασμό ειδικών ενζύμων για τη θεραπεία ορισμένων γενετικών ασθενειών.
Οι συγκεκριμένοι βακτηριοφάγοι προσβάλλουν μόνο βακτήρια και δεν αποτελούν κίνδυνο για τον άνθρωπο ή τα ζώα.
Οι ανησυχίες για τη βιοασφάλεια
Παρά τις προοπτικές, η έρευνα έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα. Σε συνοδευτικό άρθρο που δημοσιεύθηκε επίσης στο Science, ειδικοί του Κέντρου Υγειονομικής Ασφάλειας του Πανεπιστημίου Johns Hopkins προειδοποιούν ότι η δυνατότητα σχεδιασμού νέων ιικών γονιδιωμάτων μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης εγείρει σοβαρά ζητήματα βιοασφάλειας και βιοπροστασίας.
Η Anthropic παραδέχθηκε ότι μοντέλα της τεχνητής νοημοσύνης απέκτησαν «μη αδειοδοτημένη πρόσβαση» σε άλλους οργανισμούς
Έκθεση-σοκ για την AI: Μοντέλα των OpenAI και Anthropic επιχείρησαν κυβερνοεπιθέσεις σε δοκιμές
Όπως επισημαίνουν, ενώ η τεχνολογία πλέον υπάρχει, δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί αντίστοιχοι διεθνείς μηχανισμοί εποπτείας και ελέγχου που θα διασφαλίζουν την ασφαλή χρήση της και θα αποτρέπουν ενδεχόμενη κακόβουλη αξιοποίησή της.
Η ομάδα του Στάνφορντ υπογραμμίζει ότι έλαβε αυστηρά μέτρα ασφαλείας, αποκλείοντας από την εκπαίδευση του μοντέλου ιούς που μολύνουν ανθρώπους ή ζώα και πραγματοποιώντας όλα τα πειράματα σε ελεγχόμενο εργαστηριακό περιβάλλον. Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί σημειώνουν ότι τέτοιες πρακτικές δεν είναι υποχρεωτικές για όλους τους ερευνητές.
Παράλληλα, το μοντέλο Evo 2 έχει ήδη διατεθεί ελεύθερα στην επιστημονική κοινότητα, με τους δημιουργούς του να υποστηρίζουν ότι τα οφέλη από την ανάπτυξη νέων εργαλείων για την αντιμετώπιση φυσικών παθογόνων υπερτερούν των πιθανών κινδύνων, υπό την προϋπόθεση ότι θα αναπτυχθεί σύντομα ένα κατάλληλο πλαίσιο ασφαλείας.
Αναπαραγωγή άρθου από εδώ
