Μέσα σε μια ιδιαίτερα έντονη και απαιτητική καθημερινότητα, ο θυμός μοιάζει να εμφανίζεται αρκετά εύκολα και συχνά αποδίδεται σε εξωγενείς παράγοντες: Μια δύσκολη μέρα στη δουλειά, μια οικογενειακή σύγκρουση ή ο ατέλειωτος «θόρυβος» των κοινωνικών δικτύων. Όλα αυτά μπορούν, πράγματι, να συμβάλουν στην απογοήτευσή μας, καλλιεργώντας το έδαφος για ένταση, ωστόσο υπάρχει και μια άλλη, πιο «αθόρυβη» δύναμη, που συχνά τροφοδοτεί τον θυμό εκ των έσω: Η υπερανάλυση: Φανταζόμαστε τα χειρότερα σενάρια, ξαναζούμε τις συζητήσεις, αμφισβητούμε τις επιλογές μας και ανησυχούμε για το τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια. Η υπερβολική σκέψη δημιουργεί άγχος και, με την πάροδο του χρόνου, μπορεί επίσης να μας κάνει ευερέθιστους, μνησίκακους, συναισθηματικά εξαντλημένους και ευέξαπτους, εξηγεί ο ψυχολόγος Jeffrey Bernstein στο Psychology Today.
Ο θυμός ως έκφραση εσωτερικής εξάντλησης
Όταν το μυαλό δεν έχει ποτέ «χώρο» για πραγματική ανάπαυλα, η απογοήτευση συσσωρεύεται. Οι σκέψεις αρχίζουν να επαναλαμβάνονται στο παρασκήνιο. Εμμένουμε σ’ αυτό που θα έπρεπε να είχε συμβεί, σ’ αυτό που εννοούσε κάποιος, σ’ αυτό που θα μπορούσαμε να είχαμε πει ή κάνει διαφορετικά ή σ’ αυτό που μπορεί να πάει στραβά στο μέλλον. Αυτή η συνεχής ψυχική πίεση εξαντλεί τα συναισθηματικά μας αποθέματα. Τελικά, ο θυμός γίνεται η εξωτερική έκφραση της εσωτερικής εξάντλησης.
Πολλοί άνθρωποι καταλήγουν να φωνάζουν στους αγαπημένους τους, να αντιδρούν υπερβολικά απέναντι σε συναδέλφους ή να κουβαλούν μια σιωπηλή δυσαρέσκεια, που δεν μπορούν να εξηγήσουν πλήρως. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι πάντα η ίδια η εξωτερική κατάσταση. Συχνά, είναι η συσσώρευση ανεπίλυτων σκέψεων, που περιστρέφονται ατέλειωτα στο μυαλό.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Μια συνέπεια της υπερανάλυσης, σύμφωνα με τον δρ. Bernstein, είναι ότι μας κρατά στάσιμους. Αντί να φέρνει διαύγεια, μας παγιδεύει σε κύκλους ανησυχίας, αυτοαμφιβολίας και συναισθηματικής έντασης, δημιουργώντας μη ρεαλιστικές προσδοκίες. Προβάρουμε συνομιλίες στο μυαλό μας και φανταζόμαστε πώς θα έπρεπε να ανταποκριθούν οι άλλοι. Φανταζόμαστε συγκεκριμένα αποτελέσματα και «κολλάμε» σε αυτά. Όταν, τελικά, η πραγματικότητα δεν ταιριάζει με το σενάριο που δημιουργήσαμε, η απογοήτευση μπορεί γρήγορα να μετατραπεί σε εκνευρισμό ή δυσαρέσκεια.
Η υπερβολική σκέψη περιορίζει, επίσης, την προσοχή μας. Όταν εγκλωβιζόμαστε σε επαναλαμβανόμενες αρνητικές σκέψεις, γίνεται πιο δύσκολο να παρατηρήσουμε τι πηγαίνει καλά. Το μυαλό εστιάζει σε λάθη, αβεβαιότητες και απογοητεύσεις. Μικρές δυσκολίες φαίνονται μεγαλύτερες και ασήμαντες συγκρούσεις μοιάζουν πιο σοβαρές.
Το αποτέλεσμα; Συναισθηματική εξάντληση. Καταλήγουμε απλώς να τροφοδοτούμε τον ίδιο κύκλο άγχους. Αυτό το άγχος μπορεί εύκολα να μετατραπεί τελικά σε θυμό.
Από την εμμονή στη δράση
Όπως εξηγεί ο δρ. Bernstein, η λύση δεν είναι να εξαλείψουμε κάθε αγχωτική σκέψη, αλλά να μάθουμε να αναγνωρίζουμε τη στιγμή που ο υγιής αναστοχασμός μετατρέπεται σε εμμονή. «Ο αναστοχασμός μάς βοηθά να κατανοήσουμε και να αντιδράσουμε. Η εμμονή μάς κρατά παγιδευμένους», λέει ο ειδικός.
Η δράση είναι ένα ισχυρό αντίδοτο. Αυτό δεν σημαίνει να ενεργούμε παρορμητικά ή να επιβάλλουμε άμεσες λύσεις. Σημαίνει να κάνουμε ένα μικρό, σκόπιμο βήμα, αντί να παραμένουμε κολλημένοι σε ατελείωτες νοητικές ανασκοπήσεις. «Γράψτε ό,τι σας ενοχλεί, κάντε μια ήρεμη συζήτηση, βάλτε όρια, κάντε ένα διάλειμμα, ζητήστε βοήθεια ή εγκαταλείψτε μια σκέψη που δεν οδηγεί σε τίποτα χρήσιμο», προτείνει ο δρ. Bernstein. Όταν μεταβαίνουμε από την επανάληψη των προβλημάτων στην ανταπόκριση σε αυτά, η συναισθηματική ένταση αρχίζει να ελαττώνεται. Γινόμαστε λιγότερο αντιδραστικοί, πιο υπομονετικοί με τον εαυτό μας και πιο συμπονετικοί με τους άλλους, συμπληρώνει.
Τελικά, η μείωση της υπερβολικής σκέψης δεν είναι μόνο ένας τρόπος για να μειώσουμε το άγχος. Μπορεί να είναι, επίσης, ένας από τους πιο σημαντικούς τρόπους να μειώσουμε τον θυμό. Ένα πιο ήρεμο μυαλό αφήνει περισσότερο χώρο για προοπτική, υπομονή και εσωτερική γαλήνη.
Διαβάστε επίσης
«Όταν ο ουρανός σου κοκκινίζει…» – Ένα παραμύθι που μαθαίνει στα παιδιά να αναγνωρίζουν τον θυμό
Τρία λάθη των γονιών που κάνουν το ενήλικο παιδί να θυμώνει πολύ μαζί τους
Γιατί ο θυμός μάς γερνάει πιο γρήγορα – Το παράδειγμα των εφήβων
Αναπαραγωγή άρθου από εδώ
