Ο «Οδηγός Εργασιακών Δικαιωμάτων» του ΚΕΠΕΑ/ΓΣΕΕ αποτελεί ένα πρακτικό εγχειρίδιο ενημέρωσης 62 σελίδων για τα βασικά δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την εργασιακή σχέση. Παρουσιάζει με απλό τρόπο ζητήματα που αφορούν τη σύμβαση, τις αποδοχές, το ωράριο, τις άδειες, την απόλυση, την αποζημίωση και την προστασία του εργαζομένου. Όλα όσα, δηλαδή, πρέπει κανείς εργαζόμενος να γνωρίζει όπως και δήποτε. Στο παρόν κείμενο θα γίνει μία προσπάθεια εύπεπτης περίληψης των επί μέρους κεφαλαίων του βιβλίου με τις χρησιμότερες πληροφορίες. Στο τέλος του άρθρου θα παρατεθεί και ολόκληρος ο οδηγός σε μορφή PDF για όσους και όσες θέλουν μία πιο εξονυχιστική ενημέρωση.
1. Σύμβαση εργασίας
Η σύμβαση εργασίας είναι η γραπτή ή προφορική συμφωνία βάσει της οποίας ο εργαζόμενος αναλαμβάνει να παρέχει τις υπηρεσίες του σε φυσικό ή νομικό πρόσωπο έναντι συμφωνημένου μισθού ή ημερομισθίου. Στην εξαρτημένη εργασία ο εργαζόμενος οφείλει να ακολουθεί τις οδηγίες του εργοδότη και υπόκειται στον έλεγχό του. Στοιχεία που χαρακτηρίζουν την εξαρτημένη εργασία είναι, μεταξύ άλλων, οι σταθερές αποδοχές και το ωράριο, ο καθορισμένος τόπος εργασίας και η ένταξη του εργαζομένου σε οργανωμένη ιεραρχική δομή.
Η σύμβαση μπορεί να είναι αορίστου χρόνου, όταν δεν έχει καθοριστεί η διάρκειά της, ή ορισμένου χρόνου, όταν προβλέπεται συγκεκριμένη χρονική διάρκεια και λήγει αυτοδικαίως όταν αυτή συμπληρωθεί.
Η απασχόληση διακρίνεται επίσης σε πλήρη, μερική και εκ περιτροπής. Η μερική απασχόληση συμφωνείται εγγράφως και αφορά εργασία μικρότερης διάρκειας από την κανονική. Η εκ περιτροπής εργασία σημαίνει λιγότερες ημέρες την εβδομάδα, εβδομάδες τον μήνα ή μήνες τον χρόνο, αλλά με πλήρες ημερήσιο ωράριο. Σε περίπτωση περιορισμού της δραστηριότητας της επιχείρησης, ο εργοδότης μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις του οδηγού, να επιβάλει εκ περιτροπής εργασία έως εννέα μήνες στο ίδιο ημερολογιακό έτος, αφού προηγηθεί ενημέρωση και διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων.
2. Μισθός και καθυστέρηση αποδοχών
Μισθός είναι κάθε παροχή που λαμβάνει ο εργαζόμενος ως αντάλλαγμα της εργασίας του, είτε σε χρήμα είτε σε είδος. Στις τακτικές αποδοχές περιλαμβάνονται ο βασικός μισθός ή το ημερομίσθιο, καθώς και επιδόματα και άλλες παροχές που καταβάλλονται σταθερά και μόνιμα. Ο οδηγός περιλαμβάνει επίσης συγκεκριμένο τρόπο υπολογισμού του ωρομισθίου για εργαζομένους που αμείβονται είτε με ημερομίσθιο είτε με μηνιαίο μισθό.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία σε περίπτωση μη καταβολής ή καθυστέρησης του μισθού. Ο εργαζόμενος μπορεί να προσφύγει στην Επιθεώρηση Εργασίας, να υποβάλει μήνυση, να ασκήσει επίσχεση εργασίας ή να προσφύγει στα πολιτικά δικαστήρια για την είσπραξη των οφειλομένων. Υπό προϋποθέσεις μπορεί επίσης να θεωρήσει την καθυστέρηση ως βλαπτική μεταβολή και να διεκδικήσει, εκτός από τα δεδουλευμένα, αποζημίωση απόλυσης. Οι αξιώσεις που αφορούν μισθούς, υπερωρίες, δώρα και επιδόματα παραγράφονται μετά από πέντε χρόνια, σύμφωνα με τον οδηγό.
3. Μονομερής βλαπτική μεταβολή – Επίσχεση εργασίας
Βλαπτική μεταβολή θεωρείται η μονομερής τροποποίηση των όρων εργασίας από τον εργοδότη που προκαλεί άμεση ή έμμεση υλική ή ηθική ζημία στον εργαζόμενο. Τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να είναι η μετατροπή σύμβασης αορίστου σε ορισμένου χρόνου, η μετακίνηση με παράλληλη μείωση αποδοχών, η ανάθεση κατώτερων καθηκόντων, η αλλαγή του είδους εργασίας, η μεταβολή του ωραρίου πέραν του νόμιμου και η μείωση ωρών με αντίστοιχη μείωση μισθού.
Σε περίπτωση καθυστέρησης δεδουλευμένων, ο εργαζόμενος έχει επίσης δικαίωμα επίσχεσης εργασίας: δηλώνει στον εργοδότη ότι διακόπτει την εργασία του μέχρι την καταβολή των οφειλομένων. Η δήλωση πρέπει να είναι σαφής και ατομική και η επίσχεση δεν πρέπει να ασκείται καταχρηστικά. Κατά τη διάρκειά της, ο εργαζόμενος μπορεί να απασχοληθεί σε άλλον εργοδότη.
4. Ωράριο – Νυκτερινή εργασία – Υπερωρίες
Ο οδηγός αναφέρει ως συμβατικό εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας τις 40 ώρες. Η απασχόληση έκτη ημέρα κατά παράβαση του πενθημέρου αμείβεται, στις περιπτώσεις που καλύπτει η συγκεκριμένη διάταξη, με το ημερομίσθιο προσαυξημένο κατά 30%.
Νυκτερινή θεωρείται η εργασία από 22:00 έως 06:00 και συνοδεύεται από προσαύξηση 25% σύμφωνα με τον τρόπο υπολογισμού που περιγράφεται στον οδηγό. Εάν συμπέσει με Κυριακή ή εξαιρέσιμη αργία, προβλέπεται επιπλέον προσαύξηση 75%.
Υπερεργασία είναι η απασχόληση πέραν του 40ώρου και μέχρι τα νόμιμα όρια: έως 45 ώρες στο πενθήμερο και 48 στο εξαήμερο. Αμείβεται με προσαύξηση 20%. Πέρα από αυτά τα όρια πρόκειται για υπερωρία. Ο οδηγός προβλέπει προσαύξηση 40% για νόμιμη υπερωρία έως 150 ώρες ετησίως, 60% άνω των 150 ωρών και 120% για παράνομη/αδήλωτη υπερωρία.
5. Κυριακές και αργίες
Η Κυριακή αποτελεί κατά κανόνα υποχρεωτική ημέρα εβδομαδιαίας ανάπαυσης. Όταν ο εργαζόμενος απασχολείται νόμιμα Κυριακή, προβλέπεται προσαύξηση 75% στο νόμιμο ωρομίσθιο.
Στις υποχρεωτικές αργίες ο οδηγός περιλαμβάνει την 1η Ιανουαρίου, τα Θεοφάνια, την 25η Μαρτίου, τη Δευτέρα του Πάσχα, την Πρωτομαγιά, τον Δεκαπενταύγουστο, την 28η Οκτωβρίου και την 25η και 26η Δεκεμβρίου, ενώ διακρίνει από αυτές τις κατ’ έθιμο αργίες, όπως η Καθαρά Δευτέρα, η Μεγάλη Παρασκευή και το Άγιο Πνεύμα.
6. Κανονική και ειδικές άδειες
Η ετήσια κανονική άδεια χορηγείται με αποδοχές τόσο στους εργαζομένους αορίστου όσο και ορισμένου χρόνου και καλύπτει και τη μερική απασχόληση. Ο εργαζόμενος αποκτά δικαίωμα αναλογικής άδειας ήδη από τον πρώτο μήνα εργασίας. Ως βάση χρησιμοποιούνται οι 20 εργάσιμες ημέρες στο πενθήμερο και 24 στο εξαήμερο για δωδεκάμηνη απασχόληση.
Ο εργοδότης πρέπει να χορηγήσει την άδεια εντός δύο μηνών από το αίτημα. Τουλάχιστον οι μισοί εργαζόμενοι πρέπει να λαμβάνουν την άδειά τους από 1η Μαΐου έως 30 Σεπτεμβρίου, ενώ η μεταφορά της μπορεί να φθάσει μέχρι τις 31 Μαρτίου του επόμενου έτους.
Με την προϋπηρεσία αυξάνεται η άδεια. Από τη συμπλήρωση 24 μηνών στον ίδιο εργοδότη προβλέπονται 22 ημέρες στο πενθήμερο και 26 στο εξαήμερο. Με 10 χρόνια στον ίδιο εργοδότη ή 12 χρόνια συνολικής προϋπηρεσίας φθάνει στις 25 και 30 ημέρες, αντίστοιχα. Με 25ετή υπηρεσία ή προϋπηρεσία αυξάνεται στις 26 και 31 ημέρες.
Ο οδηγός αναλύει επίσης σειρά ειδικών αδειών, όπως μητρότητας, πατρότητας, γονική, φροντίδας παιδιού, φροντιστή, αιμοδοσίας, εξετάσεων, γάμου, θανάτου συγγενούς και ασθένειας παιδιού. Η ειδική άδεια προστασίας μητρότητας έχει διάρκεια εννέα μήνες, ενώ η άδεια φροντιστή μπορεί να φθάσει τις πέντε εργάσιμες ημέρες ετησίως χωρίς αποδοχές, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η άδεια άνευ αποδοχών προϋποθέτει συμφωνία εργοδότη και εργαζομένου και αίτημα του τελευταίου. Μπορεί να διαρκέσει έως ένα έτος και να παραταθεί με νέα συμφωνία. Στο διάστημα αυτό η σύμβαση δεν λύεται αλλά αναστέλλεται.
7. Απόλυση και λύση της σύμβασης
Στην απόλυση χωρίς προειδοποίηση ο εργοδότης οφείλει ολόκληρη τη νόμιμη αποζημίωση. Εάν προηγηθεί νόμιμη έγγραφη προειδοποίηση, κατά τη λύση της εργασιακής σχέσης καταβάλλεται το μισό της νόμιμης αποζημίωσης.
Η σύμβαση ορισμένου χρόνου λήγει αυτοδικαίως με την πάροδο του συμφωνημένου χρόνου χωρίς αποζημίωση. Εάν όμως ο εργαζόμενος συνεχίσει να εργάζεται μετά τη λήξη της, θεωρείται ότι ανανεώθηκε για αόριστο χρόνο. Πρόωρη καταγγελία σύμβασης ορισμένου χρόνου επιτρέπεται για «σπουδαίο λόγο». Χωρίς τέτοιο λόγο, ο εργαζόμενος μπορεί να διεκδικήσει τους μισθούς μέχρι την κανονική λήξη της σύμβασης.
Ο οδηγός αναφέρεται επίσης σε κατηγορίες εργαζομένων που απολαμβάνουν ιδιαίτερη προστασία, όπως έγκυες, πατέρες εργαζόμενοι, συνδικαλιστικά στελέχη, αδειούχοι και στρατευμένοι. Για προσβολή άκυρης απόλυσης αναφέρεται προθεσμία τριών μηνών από την κοινοποίηση του εγγράφου απόλυσης.
8. Αποζημίωση απόλυσης
Η αποζημίωση υπολογίζεται με βάση τις μικτές τακτικές αποδοχές του τελευταίου μήνα. Συνυπολογίζονται οι τακτικές παροχές, τα Δώρα Εορτών και το επίδομα άδειας, με αποτέλεσμα ο μισθός που αποτελεί τη βάση υπολογισμού να προσαυξάνεται κατά 1/6.
Όταν η αποζημίωση υπερβαίνει τις αποδοχές δύο μηνών, κατά την απόλυση καταβάλλεται ποσό δύο μηνών και το υπόλοιπο μπορεί να καταβληθεί σε διμηνιαίες δόσεις σύμφωνα με τους όρους του οδηγού. Η αγωγή για καταβολή ή συμπλήρωση αποζημίωσης πρέπει να ασκηθεί εντός έξι μηνών.
Από 1/1/2022 έχει καταργηθεί, ως προς τους κανόνες καταγγελίας και προειδοποίησης, η διάκριση υπαλλήλων και εργατοτεχνιτών. Για τον υπολογισμό αποζημίωσης εργατοτεχνίτη, ως μηνιαίος μισθός λογίζονται 22 ημερομίσθια, εκτός εάν ήδη αμείβεται με μηνιαίο μισθό.
9. Ασθένεια
Η διάρκεια της «βραχείας ασθένειας» εξαρτάται από την υπηρεσία στον ίδιο εργοδότη: ένας μήνας έως 4 χρόνια υπηρεσίας, τρεις μήνες από 4 έως 10 χρόνια, τέσσερις μήνες από 10 έως 15 και έξι μήνες από 15 χρόνια και άνω. Η απουσία μέσα σε αυτά τα όρια δεν μπορεί να θεωρηθεί από τον εργοδότη οικειοθελής αποχώρηση.
Για ασθένεια έως τρεις ημέρες, ο εργοδότης καταβάλλει το μισό ημερομίσθιο ή ημερήσιο μισθό. Όταν η ασθένεια διαρκεί περισσότερο, μετά τον τριήμερο χρόνο αναμονής προβλέπεται επίδομα από τον ΕΦΚΑ και ο εργοδότης καταβάλλει τη διαφορά όπως αναλύεται στον οδηγό.
10. Δώρα Πάσχα και Χριστουγέννων
Όλοι οι μισθωτοί που αμείβονται με μισθό ή ημερομίσθιο δικαιούνται Δώρα Εορτών. Το Δώρο Χριστουγέννων αντιστοιχεί σε έναν μηνιαίο μισθό ή 25 ημερομίσθια και το Δώρο Πάσχα σε μισό μηνιαίο μισθό ή 15 ημερομίσθια, εφόσον υπάρχει εργασιακή σχέση σε ολόκληρη την αντίστοιχη περίοδο. Διαφορετικά καταβάλλεται αναλογία, ακόμη και σε εργαζομένους που απολύθηκαν ή παραιτήθηκαν πριν από τις γιορτές.
Το Δώρο Χριστουγέννων καταβάλλεται έως τις 21 Δεκεμβρίου και το Δώρο Πάσχα τη Μεγάλη Τετάρτη. Δεν επιτρέπεται η καταβολή τους σε είδος· πρέπει να καταβάλλονται σε χρήμα.
11. Τηλεργασία και Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας
Οι τηλεργαζόμενοι απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα με τους συγκρίσιμους εργαζομένους που εργάζονται στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης. Ο εργοδότης αναλαμβάνει το κόστος εξοπλισμού, τηλεπικοινωνιών, συντήρησης και αποκατάστασης βλαβών σύμφωνα με τους όρους που αναφέρει ο οδηγός.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το δικαίωμα αποσύνδεσης: μετά τη λήξη του ωραρίου και κατά τη διάρκεια των νόμιμων αδειών, ο τηλεργαζόμενος δικαιούται να μην απαντά σε τηλεφωνήματα, emails ή άλλες ψηφιακές επικοινωνίες.
Η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας καταγράφει σε πραγματικό χρόνο στο ΕΡΓΑΝΗ την έναρξη και λήξη της εργασίας, με στόχο τον έλεγχο του πραγματικού ωραρίου και την προστασία από απλήρωτες υπερωρίες ή καταστρατήγηση των νόμιμων ορίων εργασίας.
12. Επίδομα ανεργίας – ΔΥΠΑ
Για την τακτική επιδότηση ανεργίας απαιτείται συγκεκριμένος αριθμός ημερών εργασίας. Για όσους επιδοτούνται πρώτη φορά, ο οδηγός παρουσιάζει δύο βασικές περιπτώσεις: είτε τουλάχιστον 125 ημέρες εργασίας —100 για οικοδόμους— στο προηγούμενο 14μηνο, χωρίς τους δύο τελευταίους μήνες, και 80 ημέρες εργασίας σε καθένα από τα δύο προηγούμενα έτη, είτε 200 ημέρες —180 για οικοδόμους— στα δύο προηγούμενα έτη και 80 ημέρες σε καθένα από αυτά.
Για όσους έχουν επιδοτηθεί ξανά απαιτούνται τουλάχιστον 125 ημέρες εργασίας —100 για οικοδόμους— στο προηγούμενο 14μηνο, χωρίς τους δύο τελευταίους μήνες. Παράλληλα, δεν πρέπει να έχουν λάβει περισσότερα από 400 ημερήσια επιδόματα κατά την προηγούμενη τετραετία. Εάν έχουν λάβει λιγότερα, μπορούν να επιδοτηθούν μέχρι να συμπληρωθεί το όριο των 400.
Συνολικά, ο οδηγός παρακολουθεί σχεδόν ολόκληρη την πορεία μιας εργασιακής σχέσης: από την πρόσληψη και τη σύμβαση μέχρι τον μισθό, το ωράριο, τις άδειες, την ασθένεια, την απόλυση και την αποζημίωση, φτάνοντας στην τηλεργασία, την Ψηφιακή Κάρτα και την προστασία του ανέργου. Βασική του επιδίωξη είναι να προσφέρει στον εργαζόμενο ένα εύχρηστο εργαλείο ώστε να γνωρίζει τι δικαιούται, τι υποχρεούται να τηρεί ο εργοδότης και ποιες δυνατότητες αντίδρασης διαθέτει όταν παραβιάζονται τα δικαιώματά του.
Με το WordPress Automatic Plugin από την codecanyon
Πλέον στην ιστοσελίδα μας δημοσιεύονται αυτόματα άρθρα μέσω «RSS feeds».
Από όποια σελίδα μας τα προσφέρει!
Δεν φέρουμε καμιά απολύτως ευθύνη για το περιεχόμενο.
Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε Σε αυτή την τοποθεσία
Αν πιστεύεται πως αυτό το άρθρο πρέπει να διαγραφεί μην διστάσετε να μας βρείτε στα social media.
