Πόσο εφικτό είναι να επιβραδύνουμε την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης; Οι ειδικοί απαντούν

Στην πρώτη διεθνή σύνοδο για την ασφάλεια της AI στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2023, η συζήτηση επικεντρώθηκε στους κινδύνους που θα μπορούσαν να προκύψουν από τα ισχυρότερα μελλοντικά μοντέλα. Τότε, πιο άμεσες θεωρούνταν οι επιπτώσεις στην εργασία, στην εκπαίδευση και στην παραπληροφόρηση. Τρία χρόνια αργότερα, όμως, η ανησυχία φαίνεται να έχει ενταθεί ακόμη και μεταξύ όσων αναπτύσσουν τα ίδια τα συστήματα.

Ο επικεφαλής της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, ζήτησε πρόσφατα επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της τεχνολογίας, ενώ ο Σαμ Άλτμαν της OpenAI και ο Ίλον Μασκ δήλωσαν ότι συμφωνούν με την ανάγκη μεγαλύτερης προσοχής. Παράλληλα, ο ερευνητής Τζέικομπ Κόξον, ο οποίος αποχώρησε από την Anthropic, υποστήριξε ότι εργαζόμενοι που κατασκευάζουν προηγμένα συστήματα AI είναι «πραγματικά φοβισμένοι» για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Ωστόσο, η ιδέα της επιβράδυνσης είναι πολύ πιο εύκολη στη διατύπωση από ό,τι στην εφαρμογή της, επισημαίνει το BBC News.

Εμπόδιο ο διεθνής ανταγωνισμός

Το πρώτο μεγάλο εμπόδιο είναι ο διεθνής ανταγωνισμός. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θέλουν να χάσουν από την Κίνα την κούρσα για την ανάπτυξη των ισχυρότερων συστημάτων AI, ενώ ούτε το Πεκίνο έχει λόγο να επιβραδύνει μονομερώς. Ακόμη και αν μία εταιρεία ή μία χώρα αποφάσιζε να πατήσει φρένο, οι ανταγωνιστές της θα μπορούσαν να συνεχίσουν και να αποκτήσουν πλεονέκτημα.

Το δίλημμα θυμίζει τις συζητήσεις για τον πυρηνικό αφοπλισμό: όλοι αναγνωρίζουν τον κίνδυνο, αλλά κανείς δεν θέλει να κινηθεί πρώτος αν δεν υπάρχει εγγύηση ότι θα κάνουν το ίδιο και οι υπόλοιποι.

Ποιος θα επέβλεπε την επιβράδυνση;

Εξίσου δύσκολο είναι το ερώτημα του ελέγχου. Ποιος θα επέβλεπε μια διεθνή συμφωνία επιβράδυνσης; Πώς θα αποδεικνυόταν ότι οι εταιρείες τηρούν τους περιορισμούς και δεν συνεχίζουν μυστικά την εκπαίδευση ισχυρότερων μοντέλων;

Ο Αμοντέι έχει προτείνει ένα σχέδιο τριών σημείων, με ανεξάρτητη παρακολούθηση των μοντέλων κατά την ανάπτυξή τους, ρύθμιση σε επίπεδο βιομηχανίας και διεθνείς κανόνες. Ωστόσο, επικριτές υποστηρίζουν ότι παραμένει ασαφές τι σημαίνει πρακτικά ο όρος «επιβράδυνση».

Ο Εντ Ζίτρον, επικεφαλής της εταιρείας ερευνών EZ Primary Research, επισημαίνει ότι δεν υπάρχει μέχρι στιγμής μια σαφής πρόταση για το πώς θα εφαρμοζόταν. «Να τοποθετήσουμε έναν εκπρόσωπο της METR (σ.σ. Model Evaluation and Threat Research, μη κερδοσκοπικός ερευνητικός οργανισμός, ο οποίος μετρά επιστημονικά τις δυνατότητες και τους κινδύνους των προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης) σε κάθε εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης; Δημοκρατικός και παγκόσμιος “συντονισμός”; Δεν σημαίνει τίποτα για μένα».

Αν οι δυτικές εταιρείες σταματούσαν την εκπαίδευση νέων μοντέλων, θα μπορούσαν να βρεθούν σε μειονεκτική θέση έναντι κινεζικών εργαστηρίων που θα συνέχιζαν κανονικά, πιστεύει ο Ζίτρον.

Το οικονομικό πρόβλημα

Η οικονομική διάσταση περιπλέκει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει μετατραπεί σε βασικό στοιχείο των αναπτυξιακών στρατηγικών πολλών χωρών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, προωθείται η ευρύτερη χρήση της στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, στις επιχειρήσεις, στην εκπαίδευση και στη δημόσια διοίκηση, με την προσδοκία ότι θα ενισχύσει την παραγωγικότητα και την οικονομική ανάπτυξη. «Δεν υπάρχει σχέδιο Β», δήλωσε στο BBC News ένας πρώην κυβερνητικός σύμβουλος.

Μια απότομη επιβράδυνση θα μπορούσε επομένως να έχει συνέπειες όχι μόνο για τις εταιρείες AI, αλλά και για κυβερνητικά σχέδια που στηρίζονται στην τεχνολογία. Την ίδια στιγμή, όμως, η βιομηχανία καταναλώνει τεράστια κεφάλαια και φυσικούς πόρους, χωρίς τα έσοδά της να ανταποκρίνονται πάντοτε στις επενδύσεις. Υπάρχουν επίσης αναφορές ότι αρκετές επιχειρήσεις που υιοθέτησαν την AI δεν είδαν τα αποτελέσματα που περίμεναν.

Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι δεν είναι βέβαιο πως όλοι οι σημερινοί μεγάλοι παίκτες θα επιβιώσουν, και ότι έρχεται κάποιο είδος «εξισορρόπησης» – γνωστό και ως «σκάσιμο της φούσκας».

Ωστόσο, οι εταιρείες που θα τα καταφέρουν θα μπορούσαν να καταλήξουν να γίνουν οι πιο ισχυρές μεγα-εταιρείες που έχει δει ποτέ ο κόσμος, και αυτό φέρνει τα δικά του προβλήματα.

Η αβεβαιότητα για την εξέλιξη της ΑΙ

Ένα ακόμη πρόβλημα είναι η αβεβαιότητα γύρω από την εξέλιξη της ίδιας της AI. «Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα πώς θα εξελιχθεί αυτή η τεχνολογία», λέει Αλεξάντερ Βόικα της βρετανικής εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης Synthesia.

«Γνωρίζουμε ότι αυτά τα συστήματα γίνονται όλο και πιο ισχυρά, αλλά δεν γνωρίζουμε πού και πώς θα χρησιμοποιηθούν, και ουσιαστικά δεν έχουμε βρει ακόμα έναν τρόπο να αξιοποιήσουμε πλήρως το δυναμικό τους. Η μόνη ανησυχία μου σχετικά με τη βιαστική θέσπιση κανονισμών τώρα, ενώ υπάρχουν ακόμα πολλά ανοιχτά ερωτήματα, είναι ότι αυτό θα μπορούσε στην πραγματικότητα να έχει αντίθετα αποτελέσματα».

Η εταιρική απληστία

Άλλοι θεωρούν ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η ίδια η τεχνολογία αλλά τα κίνητρα των εταιρειών που την αναπτύσσουν.

«Δεν ανησυχώ για τους υπαρξιακούς κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης, ανησυχώ για την εταιρική απληστία εκείνων που τη δημιουργούν», λέει η Σάσα Λουτσιόνι, ιδρύτρια της εταιρείας ερευνών Sustainable AI Group.

Ανάλογη είναι η προσέγγιση της κορυφαίας καθηγήτριας πληροφορικής Ντέιμ Γουέντι Χολ, η οποία έχει συμβουλεύσει τον ΟΗΕ για θέματα τεχνητής νοημοσύνης. Παρομοιάζει την κατάσταση με έναν ταύρο που δραπετεύει από ένα χωράφι και προκαλεί ζημιές, με τον αγρότη να κατηγορεί τον ταύρο: «Φυσικά δεν φταίει ο ταύρος – φταίει ο αγρότης», λέει. Είναι σαφές ότι οι φράχτες δεν ήταν αρκετά ανθεκτικοί, και αυτό ακριβώς, όπως λέει, παρατηρούμε αυτή τη στιγμή με τα μέτρα προστασίας από την ΑΙ.

Σε κάθε περίπτωση, η καταιγίδα που μαστίζει επί του παρόντος τον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να έχει ήδη προκαλέσει μόνιμη ζημιά στη φήμη των εταιρειών που βρίσκονται σήμερα στην πρώτη γραμμή. Όπως το θέτει η Χολ, «θα επενδύατε σε μια εταιρεία που δηλώνει ότι θα προκαλέσει την εξαφάνιση του ανθρώπινου είδους;».