Δεύτερη σύνταξη σε πρώην δημάρχους & νομάρχες- Οι δικαιούχοι & τα… ερωτηματικά

Με το άρθρο 41 του νομοσχεδίου του υπουργείου Εργασίας, που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, ανοίγει ο δρόμος για δεύτερη συνταξιοδοτική παροχή σε πρώην δημάρχους, νομάρχες και άλλους αιρετούς που είχαν παράλληλα την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου.

Η ρύθμιση προβλέπει, υπό προϋποθέσεις, ακόμη και αναδρομικά από τις 20 Απριλίου 2022, ενώ επαναφέρει στο προσκήνιο παλαιότερη εκτίμηση για περισσότερους από 1.200 δυνητικούς δικαιούχους. Παραμένει, ωστόσο, άγνωστο πόσοι τελικά θα ωφεληθούν, ποια ποσά θα εισπράττουν και πόσο θα κοστίσει η ρύθμιση στον ΕΦΚΑ.

Ειδικότερα, στο άρθρο 41 του νομοσχεδίου με τίτλο «Κανόνες στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας – Προστασία εργαζομένων στις πλατφόρμες – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/2831 – Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις – Λοιπές διατάξεις», που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 19 Νοεμβρίου 2026, περιλαμβάνονται ειδικές προβλέψεις για τη συνταξιοδότηση αιρετών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Τις σχετικές αλλαγές ανακοίνωσε η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, μιλώντας στο ετήσιο συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), στην Καλαμάτα.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει τις νέες διατάξεις ως παρέμβαση για την αντιμετώπιση χρόνιων εκκρεμοτήτων στο ασφαλιστικό καθεστώς των αιρετών.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία επαναφέρει ένα ζήτημα που είχε προκαλέσει αντιδράσεις ήδη από το 2022, όταν με εγκύκλιο του υπουργείου Εργασίας είχε δοθεί η δυνατότητα αξιοποίησης του ίδιου χρονικού διαστήματος ασφάλισης για συνταξιοδοτικά δικαιώματα από δύο διαφορετικές ιδιότητες.

Τι προβλέπει το επίμαχο άρθρο 41

Η διάταξη αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες αιρετών που υπηρέτησαν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και είχαν παράλληλη ασφαλιστική ιδιότητα στο Δημόσιο.

Για όσους συνταξιοδοτήθηκαν από το Δημόσιο πριν από την εφαρμογή του νόμου 4387/2016, προβλέπεται η δυνατότητα λήψης δεύτερης συνταξιοδοτικής παροχής λόγω της αιρετής τους ιδιότητας.

Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η παροχή μπορεί να αφορά χρονικό διάστημα το οποίο συμπίπτει με εκείνο για το οποίο ο δικαιούχος λαμβάνει ήδη σύνταξη από το Δημόσιο, εφόσον είχαν καταβληθεί εισφορές και για τις δύο ιδιότητες.

Για τους ασφαλισμένους που συνταξιοδοτούνται με το καθεστώς του νόμου 4387/2016 προβλέπονται δύο δυνατότητες:

• Χορήγηση μίας αυξημένης ανταποδοτικής σύνταξης, με συνυπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών από τις δύο ασφαλιστικές ιδιότητες.
• Χορήγηση δύο ανταποδοτικών συντάξεων, όταν θεμελιώνεται αυτοτελές δεύτερο συνταξιοδοτικό δικαίωμα με ασφαλιστικό χρόνο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2016.

Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι όλοι οι πρώην δήμαρχοι και νομάρχες δικαιούνται αυτομάτως δύο πλήρεις κύριες συντάξεις.

Πάνω από 1.200 οι δυνητικοί δικαιούχοι σύμφωνα με το ΕΝΔΙΣΥ

Το θέμα δεν είναι καινούργιο. Όπως είχε αποκαλύψει το aftodioikisi.gr στις 28 Απριλίου 2022, το Ενιαίο Δίκτυο Συνταξιούχων (ΕΝΔΙΣΥ) είχε καταγγείλει την τότε εγκύκλιο του υπουργείου Εργασίας, υποστηρίζοντας ότι δημιουργούσε δυνατότητα διπλής σύνταξης για συγκεκριμένες κατηγορίες αιρετών. Το ΕΝΔΙΣΥ είχε κάνει λόγο για προνομιακή μεταχείριση αιρετών, ενώ το ζήτημα της νομικής βάσης της εγκυκλίου είχε τεθεί και μέσω κοινοβουλευτικού ελέγχου.

Μάλιστα, σύμφωνα με την εκτίμηση του ΕΝΔΙΣΥ, περισσότεροι από 1.200 δήμαρχοι και πρώην νομάρχες μπορούσαν να κάνουν χρήση των σχετικών προβλέψεων.

Η συγκεκριμένη εκτίμηση αποκτά εκ νέου ενδιαφέρον, καθώς το υπουργείο προωθεί πλέον νομοθετική ρύθμιση για το ίδιο ζήτημα.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί επικαιροποιημένη επίσημη καταγραφή που να αποτυπώνει πόσοι είναι οι πραγματικοί δικαιούχοι.

Παραμένει, επίσης, άγνωστο πόσοι αιρετοί έχουν ήδη λάβει δεύτερη συνταξιοδοτική παροχή με βάση την εγκύκλιο του 2022 και πόσες αιτήσεις έχουν απορριφθεί ή εξακολουθούν να εκκρεμούν.

Αναδρομικά από το 2022 – Ποιοι μπορούν να τα λάβουν

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προβλέψεις του άρθρου 41 για τα οικονομικά αποτελέσματα των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.

Για την περίπτωση της παράλληλης ασφαλιστικής ιδιότητας, προβλέπεται δυνατότητα οικονομικών αποτελεσμάτων με αφετηρία την 20ή Απριλίου 2022, ημερομηνία έκδοσης της σχετικής εγκυκλίου του υπουργείου Εργασίας.

Ειδικότερα, όταν η αρχική αίτηση έχει υποβληθεί μετά την ημερομηνία αυτή, τα οικονομικά αποτελέσματα συνδέονται με την ημερομηνία υποβολής της.

Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα επανεξέτασης απορριφθεισών αιτήσεων, με οικονομικά αποτελέσματα που μπορούν να ανατρέξουν στην αρχική αίτηση, όχι όμως πριν από τις 20 Απριλίου 2022.

Έτσι, για συγκεκριμένους δικαιούχους, είναι πιθανό να προκύψουν αναδρομικές καταβολές που θα καλύπτουν χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων ετών.

Το συνολικό ποσό, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από το ύψος της παροχής, την ημερομηνία θεμελίωσης του δικαιώματος, την αίτηση και τις ειδικότερες προϋποθέσεις κάθε περίπτωσης.

Πρέπει, πάντως, να διευκρινιστεί ότι η αναδρομικότητα αυτή αφορά τη συγκεκριμένη κατηγορία παράλληλης ασφάλισης και δεν επεκτείνεται αυτομάτως σε όλες τις περιπτώσεις μηνιαίας χορηγίας πρώην αιρετών.

Πόσα χρήματα θα παίρνουν;

Εδώ εντοπίζεται ένα από τα μεγαλύτερα κενά στην ενημέρωση για τη νέα ρύθμιση.

Το άρθρο 41 δεν προσδιορίζει συγκεκριμένο ενιαίο ποσό δεύτερης σύνταξης. Το ύψος της παροχής θα εξαρτάται από τα χρόνια ασφάλισης, τις συντάξιμες αποδοχές και τις καταβληθείσες εισφορές.

Δεν έχουν, όμως, δημοσιοποιηθεί αναλυτικά στοιχεία για το μέσο μηνιαίο ποσό που μπορεί να προκύπτει από την εφαρμογή της ρύθμισης.

Ούτε έχει παρουσιαστεί εκτίμηση για το συνολικό ύψος των αναδρομικών που ενδέχεται να κληθεί να καταβάλει ο ΕΦΚΑ.

Κατά συνέπεια, ενώ η νομοθετική παρέμβαση δημιουργεί συγκεκριμένες δυνατότητες πρόσθετων συνταξιοδοτικών παροχών, το πραγματικό οικονομικό της αποτύπωμα παραμένει αδιευκρίνιστο.